ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
       8. “Қорин  ўйини”

Ўлик сувга ташланган пайтда дискотеканинг катта кўчага қараган эшигидан юз қадамча берида Талъатнинг “Мерседес”и келиб тўхтади.
-Бу ёғига бир-биримизни танимаймиз. Сен ёшларга қўшилиб қорин ўйини қилавер. Мен олдинига четдан туриб кузатай-чи. Агар бирортаси билан гаплашсам, ранг-рўйини кузатиб тур.
Капитан Соли Муродов шундай деб машинадан тушди. Талъат “Мерседес”ни аста юргизиб, дискотека эшиги ёнида тўхтатди. “Мерс”дан тушган олифта йигитнинг ичкаридаги ҳурмати шунга яраша бўлди. Узоқдан кузатиб келаётган Соли Муродов ўзича “ҳозирги ёшлар бало, вақти келса мендақаларга дарс беради”, деб қўйди.
Дискотекага унга ўхшаган ёши ўтганлар деярли келмас эди. Шу боис эшик оғзидаги назоратчи йигитлар таажжуб билан қараб қўйдилар. Патта пули тўлаб ўтаётганида “ёшроқ қизларни топиб, маишатга олиб кетмоқчидир”, деб ўйлашди. Соли Муродов ичкарига кирди-ю майдонча сари юрмай тўхтади. Ўз таъбири билан айтганда, “қорин ўйини” қилаётганларни кузатди. Талъатнинг даврага эркин тарзда қўшилиб кетишини кўриб ажабланмади. Аксинча, Талъат устозидан ийманиб, бир четда турганида капитан ҳайрон қолган бўларди. “Мерс”да юрувчи ёш йигитнинг дискотека остонасидан ҳатлаб ўтгач ёввойи ҳинду каби туриши ақлга сиғадиган ҳол эмас-да!
Соли Муродовнинг тўхтаб қолганини кўрган назоратчилардан бири унга яқинлашиб, қулоғига аста шипшиди:
-Братан, бу ердагилар ёқмаса зўрлари бор. Энг қариси ўн тўққизда. Хурсанд қилсангиз, “мама роза”нинг телефонини бераман.
Бу гапни эшитиб Соли Муродов ғашланди. “Мама роза”лар ҳақида сўз очилгудай бўлса ҳамиша шундай бўлади. Ўғри ёки қотилга нисбатан ғазаби бунчалик тошмайди. Илгари оддийгина “қўшмачи” деган ном билан аталувчи бадбахт хотинларга нисбатан бу чиройли сўзларни ким биринчи ишлатгану ким давом эттирган - ҳеч ким билмайди. Соли Муродов бундан ҳам ғашланади: “она атиргул”... Ўзининг умри ифлослик билан ўтиб, башарасига ит ҳам қарамай қўйганда энди бокира қизларни наҳс ботқоғига тортувчиларга нисбатан наҳот “она” ва “атиргул” сўзларини қўллаш мумкин бўлса? Бир оила йиллар бўйи ширин умид билан қиз ўстирсада-да, сўнг бу қиз ўша ифлос қўшмачилар қўлига тушса... Шоирлар бунақа ҳолда “синди умид чинниси” деб сатр битадилар. Шундай дейиш ҳам мумкин. Синган чиннини чегалаган билан изи қолади. Ота-она қизини “мама роза”нинг зиндонидан тортиб чиқара олишлари мумкиндир, куёв болани алдабми ё алдамайми узатишлари ҳам мумкиндир. Лекин ширин умидлари қани? Наҳот бу ҳолда ҳам “умиди ушалди”, дейиш мумкин? Йўқ! Соли Муродов бу фикрга қўшила олмайди. Унингча “умид чинниси” синмайди. Умид ўлдирилади. Бўғиб, ҳатто қийма-қийма қилиб ўлдирилади. Ота-она умидини ўлдирувчи ўша “мама роза”лар қотилдирлар ва қотил сифатида жазога лойиқдирлар – капитан Соли Муродовнинг бу хусусдаги узил-кесил фикри шу! “Мама роза”ларга нисбатан жазо чорасининг ғоят юмшоқлиги, ҳатто баъзи онларда номи “жарима” бўлган тўлов билан қутулиб кетишларига у чидай олмайди. Ёмонларнинг бу дунёда Худо томонидан ҳам жазоланмай юраверишларига ҳам тушунмайди.  “Жиноят қилиндими, бетўхтов ушлаб, жазолаш керак”, деган дунёвий ақида бўйича яшайдиган капитан Аллоҳнинг жазоси ҳақидаги тушунчага эга эмасди. Баъзи бир жиноятларни милиция фош этолмаслиги мумкин. Айрим зулмкорлар жазодан қутулиб кетишлари ҳам эҳтимол. Аммо мисқол ҳажмидаги ёмонлик ҳам Аллоҳнинг назаридан четда қолмаслигини, жазо ўз вақтида албатта берилажагини тасаввур қилолмайди. Айрим ёмонларга эса умрбод дўзах азобида қолишлари учун янада кўпроқ гуноҳлар ботқоғига ботишларига имкон бериш мақсадида арқоннинг узун ташланганини ҳам у билмайди.
-Братан, нима қиламиз?-йигит шундай деб Соли Муродовнинг хаёлини бузди. Бошқа шароит бўлганида капитан уни сўкиб бериши аниқ эди. Ҳозир ўзини тутди, кулимсираган киши бўлиб унга юзланди:
-Ўн тўққиз ёшлигинг жонимни суғуриб олади. Менга зўр бўлиши шартмас. Бир айланай-чи, балки ростданам сени хурсанд қилишга тўғри келиб қолар.
-Фақат бехит бўлсин, братан.
-Хитлар милисахонада биқсиб ўтирибди, укахон.
Шу гапни айтган капитан буфет томон юрди.  
-Келинг, амаки, муздек “кола” қуяйми?-деб қаршилади буфетчи йигит.
-Муздек “кола”нгни анави миттивойларга берарсан. Менга сал бақувватроғидан қуй.
-Бизда бунақаси бўлмайди, амаки. Анҳорнинг нариги бетига ўтсангиз, ошхоналар бор.
-Менга ақл ўргатма. Агар сенда бўлмаса, унда денгизда сув ҳам бўлмас экан,-Муродов шудай деб битта минг сўмлик чиқариб, пештахта устига ташлади.-Бунақа қўрқоқ бўлсанг,  қорангни ўчир. Бу ерда ўғил бола ишлаши керак.
-Амаки, қўрқадиган номардларданмасман. Фақат сиз сўраган нарса йўқ-да. Лекин  ишдан кейин чарчоқбосдига деб ўзим учун олиб қўйганман. Ўзи кўп эмас, тупукдеккина. Хўп десангиз, майли, ҳурматингиз бор.
-Жуда вайсақи экансан, қуй дегандан кейин қуймайсанми!
Буфетчи атрофга олазарак қараб қўйгач, энгашиб қуйди-да, узатди. Капитан қадаҳни лабига текказди-ю, лекин ичмади.
-Ҳа, амаки?-деди буфетчи ҳавотирланиб.
-Сувни бирга бир қўшганмисан ё кўпроқми?
-Амаки, ўзимга олиб қўйганимга ҳам сув қўшаманми. Қўшилган бўлса  магазинда қўшилгандир.
-Сен бола, валдирама. Бунақа найранглар менинг чўнтагимдан тушиб қолганига анча бўлган. Ҳозир ёнингга ўтиб, беркитган ароқларингни тўкиб юборсам нима дейсан?
-Амаки, бу томонга бегоналарнинг ўтиши мумкинмас. Ғалва қилсангиз милиса чақирамиз. Шунақа буйруқ бор бизда.
-Яхши буйруқ экан. Сен буйруқни бажариб милиса чақирдим, деб ҳисоблайвер. Мана, мен дарров етиб келдим,-Муродов гап оҳангини ўзгартириб пичинг қилди:- Қанақа хизматлари бор, укахон? Беркитиб ароқ-конъяк сотаётганингиз фош бўлиб қолдими?
-Ҳазилни ҳам қийиб юборар экансиз,-шундай деб ўзини жилмайишга мажбур қилмоқчи эди, эплолмади. Жилмайиш ўрнига афти буришди.
-Бу ҳазил эмас,- Муродов шундай деб ён чўтагидан Шавкат Бердиёровнинг суратини чиқариб, унга кўрсатди.-Бу болани охирги марта қачон кўрган эдинг?
Буфетчи суратга бир қарашдаёқ ранги ўзгарди. Аммо сир бой бермасликка уриниб:
-Бу болани танимайман,-деди.
Соли Муродов буфетчидаги ўзгаришни сезгани учун янада қатъийроқ оҳангга ўтди:
-Шошилмай, яхшилаб тикилиб қара. Сен уни танийсан. Бу бола сенинг энг яхши мижозинг. Қўли ҳам очиқ. Бой одамнинг боласи сахий бўлади, тўғрими? Менга ўзи айтди, бир ҳил пайтларда сенам сахийлик қилиб, қарзга бўлса ҳам сийлаб юборар экансан, тўғрими?
Бундай жойларнинг доимий мижозлари  бойваччаликларига қарамасдан, баъзан қўллари калталик қилган онларда буфетчидан қарздор бўлиб қолишларини инобатга олиб  айтилган таҳминий гап самарасини берди. Йигит довдираб, гапини йўқотиб қўйди:
-Сиз... ростданам милисамисиз?.. Ҳужжатингизни кўрсатмадингиз-ку?
-Ҳужжатми?-Соли Муродов қадаҳни чертиб қўди.- Мана бу ҳужжат сенга етарли эмасми? Демак, бу болани танийсан. Отини айтайми ё ўзинг айтасанми?
-Шавкат...
-Ҳа, баракалла! Ақлинг жойида экан-ку, а? Энди яна бир эслаб кўр-чи: Шавкатни охирги марта қачон кўрувдинг? Кечами?
-Йўқ, уч-тўрт кундан бери кўринмади.
-Аниқроқ айт-чи?
-Жума куни.
-Нималарни гапирган эди?
-Сал алжиб қолган эди. Гапларига унча тушунмадим.  “Адам мани ўлдирадилар”, дегандай бўлувди.
-Ўша куни кўп ичдими?
-Унча ичмасиди... амаки, тўғрисини айтсам...-шундай деб қадаҳга ишора қилди,- ҳисоб-китобимиз тўғри бўладими?
-Сен мен билан савдолашма. Тўғрисини айтсанг, ўзингга яхши. Бўлмаса  ўшанга қўшилиб борадиган ерингга жўнаворасан.
-Иши чатоқми?..-буфетчидаги довдираш энди қўрқувга айланди.- Мен унга айтардим, охири ёмон бўлади, дердим. Тўгрисини айтсам, у қуруғиданам тортиб турарди.
-Қаердан оларди? Сенданми?
-Худо асрасин! Бунақадан узоқман. Оқибати нима бўлишини биламан. Ишонмасангиз, искович итингизни олиб келиб қидиртиринг. Ёнида олиб келарди. Кимдан олишини билмайман. Қизларга ўчроқ эди. Тортиб олиб... мазза қиларди-да.
-Жума кунидан бери уни ҳеч ким суриштирмадими?
Шу саволга келганда буфетчи ярим соатча аввал Қамариддин томонидан тил ҳақида айтилган гапни эслади. Тилнинг қиймати кўтарилиб, жон нархига тенглашиб қолганини англаб, бош чайқади:
-Мендан ҳеч ким сўрамади,-деди дадилроқ оҳангга кўчишга уриниб.
-Наҳотки оғайнилари ҳам сўрашмаса?
-Мендан сўрашмади. Балки бир-бирларидан сўрашгандир.
-Анави қорин ўйин қилаётганлар орасида борми ошналари?
-Бор.
Соли Муродов “маъқул” дегандай бош ирғаб қўйди-да, қадаҳдаги ароқни бир кўтаришда бўшатди. Бундай бўлишини кутмаган буфетчи шошиб қолиб, унга шоколад тутди. Соли Муродов афтини буриштирганича лабига кафтини тутди:
-Калланг ишлайдими? Ароқдан кейин шикалад ейдими? Сен мени танийсанми?
-Ҳа...
-Йўқ, танимайсан. Мен милиса эмасман, юзта-юзтанинг хумори тутиб кирган чала алкаш бир одамман, тушундингми?
Буфетчи бу гапдан мақсадни дарров англаб етмаган бўлса-да, бош  ирғади. Соли Муродов унга хайр ҳам демай изига қайтаётганида “мама роза”нинг телефонини бермоқчи бўлган йигит унга яна рўпара бўлди.
-Ишим сен билан битадиган бўлди, укахон. Нархи қанақа бўлади?
Йигит айтди. Соли Муродов бош чайқади:
-Осмондан келдинг-ку, бола. Бу пулга кўчадан иккита маржа топаман.
-Топинг, топаверинг,-деди йигитнинг энсаси қотиб.-Ўша иккитасига қўшиб “спид”ни ҳам топасиз. Асл молнинг қадрига етмас экансиз.
Соли Муродов уни екасига шапатилаб қўйди:
-Ҳаддингдан ошма, бола, сендақа танкларнинг кўпини кулини совурворганман.
Соли Муродов гапни кўпайтиргиси келмай кўча сари юрди. Устозини зимдан кузатаётган Талъат “қорин ўйин”ни бас қилиб, унинг изидан юрди. Соли Муродов юз қадамлар юриб муюлишга етганда ёнида “Мерседес” тўхтади. У машинага ўтиргач, ҳазил оҳангида деди:
-Менинг баҳонамда мазза қилиб олдингми, битларинг тўкилдими?
-Ҳаммаси тўкилмади,-деб ҳазилга ҳазил билан жавоб қилди Талъат.
-Қармоқни шу ерга ташлаймиз,-деди капитан энди жиддий тарзда.-Шавкатнинг изини шу ердан қидиравериш керак. Уни топсак, қотилларни ҳам топамиз. Бошқача бўлиши мумкинмас. Сен бу ерга яна бир-икки марта пинҳона келасан. Балки бир баҳона билан шу ерга ишга кириб оларсан, а?
-Менми...
-Ҳа, нега ажабланяпсан? Менга қара, бирон дардинг борми? Кечадан бери чайналяпсан?
-Дардим йўғу...
-Очиқ гапиравер.
-Дардим йўғу... тўйим бор.
-Уйланяпсанми?
-Акам уйланяптилар. Рухсат сўрашга тилим бормай турибди.
-Билдирги ёз, каттадан ўзим сўраб бераман. Тўй бир-икки кунда ўтиб кетади. Акангнинг тўйига қўшиб ўзинг ҳам уйланавермайсанми?
-Аям унамаяптилар. Суннат тўйи бирга бўлган, никоҳ тўйини бошқа-бошқа қиламан, деяптилар. Уйланадиган бўлсам, ўзингиз бош бўласиз. Номзод қизни биринчи бўлиб сизга кўрсатаман.
-Бекор қиласан. Қизлар масаласида дидим паст жуда. Сен кўнглингга ёққанини олавер. Энг муҳими эрта кетиб, кеч келишингга чидайдиганини топ. Кеннайинг ишимнинг бунақалигига кўниккунича роса қийналган. Икки марта ажрашмоқчи ҳам бўлган.
-Мен ният қилдим, ўғил кўрсам “Соли” деб сизнинг отингизни қўяман.
-Сен аввал уйлан. Кейин менинг кўнглимга қарасанг, ўғлингга  “Масъуд” деб исм қўй.
-Нега?
-Биринчидан - маъноси яхши, бахтли одам дегани. Иккинчидан... укамнинг оти Масъуд эди. Ўғил невара кўрсам Масъуд қўяман, деб ният қилардим. Қизларим ҳам, келиним ҳам фақат қиз кўришяпти.
-Худо ўғил ҳам бериб қолар... Укангиз...
-Укам Афғонда ўлган. Жуда ақлли бола эди. Мен унинг олдида ҳеч киммасман.
-Болалари қолмаганми?
-Тўй кўрмай кетди.  Юрган қизи ҳам бор экан-у, онамга ёқмабди. Бир кечада Афғонга жўнатиб юборишган. Мен ҳарбийда эдим. Армон бўлиб қолди. Хат ёзишга ҳам улгурмади. Йўлдаёқ пистирмага дуч келишибди. Мен яхши кўрган қизини қидирдим. Изини тополмадим. Шунақа армоним бор, ука...

                       

 
Кейинги »