ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
       16. Уч йўл

Асрор Қамариддин билан хайрлашгач, уйига шошилди. Ҳозир у  бировни кўришни ҳам, биров билан гаплашишни ҳам истамас эди. Уйда ҳеч ким йўқлигини билиб қувонди. Бу ҳолида отасининг заҳарли пичинглари у ёқда турсин, онасининг эркалашларига ҳам ҳуши йўқ эди. Чой ичгиси келиб, газни ёқди-ю чойнакни қўймай яна ўчирди. Кранга оғзини тутиб, қалқиб кетгунича сувни симираверди. Кейин нима қилишини билмай, дам у уйга, дам бу уйга мақсадсиз кириб-чиқаверди. Қувват тарк этгандай бўлиб, оёқларида енгил қалтироқ тургач, хонасига кириб каравотига чўкди. Бир неча дақиқа давомида ҳаракатсиз ўтирди. Сўнг стул устидаги гитарасини қўлига олди. Аслида гитара чалиш ёки қўшиқ айтиш юрагига сиғмасди, бундай нияти ҳам йўқ эди. Гитарани нима мақсадда қўлига олганини ўзи ҳам билмасди. Чап қўлининг бармоқлари биргина пардани маҳкам сиқиб турарди. Ўнг қўл бармоқлари бир-икки марта торга урилди. Бетайин овоз чиққач, кўнгли баттар ғашланиб, гитарани жойига қўйди-да, каравотига узала тушди. Шипга тикилиб ётиб, кўзига уйқу илинди. Қуш уйқуси беш дақиқага ҳам бормади. Кечаги ўлик хонасига шошилиб кириб келди-ю, бармоқларидан қонлар оқизиб, уни бўға кетди… Асрор дод деб юборди. Ўзининг овозидан ўзи чўчиб уйғонди-ю сакраб туриб кетди. Даҳшатли туш таъсирида бир зум ҳаракатсиз туриб қолди. Кейин ваннага кириб, душ мурватларини буради. Иссиқ сув йўқ эди. Муздек сувда совқотиб қалтирай бошлагач, таъқиб этаётган даҳшатдан қутулгандай бўлди. Артиниб, меҳмонхонага чиққанида ҳам қалтироғи босилмаган эди. Катта сочиққа ўраниб ўтирганида онаси келди. Мунира ўғлининг аҳволини кўриб хавотирланди:
-Қалтираяпсанми? Ювиндингми? Иссиқ сув йўқ эди-ку? Вой боламей, бунақада шамоллаб қоласан-ку!-шундай деб ёнига ўтириб бағрига босди. Онанинг меҳр тафти Асрорнинг баданига югуриб, жон талвасасидан қутқарди. Негадир йиғлагиси келди. Кечаги воқеани айтиб бергиси ҳам келди. Лекин ўзини тутди. Бошини онасининг елкасига қўйиб жимгина ўтираверди.
-Вақтли келганинг яхши бўлибди. Лицейдаги устозинг қўнғироқ қилувди. Оти Маҳкаммиди? Иложи бўлса бугун учрашаркансан. Овқатланиб, бир пас дамингни олволгин, кейин бориб келарсан.
Бу хабар Асрорга хуш ёқиб, ўрнидан турди-да, отлана бошлади.
-Овқатланиб олгин,-деди Мунира илтижо оҳангида.
-Қорним тўқ. Бориб кела қоламан,-Асрор шундай деб уйдан чиқишга шошилди.
Уйдан шошилиб чиқишга чиқди-ю, юрагига қўрқув оралаб, атрофга олазарак қараб олди. Лицейга етиб боргунича ҳамма нарсага ҳадиксираб қарайверди. Айниқса милиционерга кўзи тушганда танасидан жони чиқиб кетгандай туюлди. Йўлда унга қараб қўйган одамларнинг ҳаммаси “кечаги қотил сенмисан?” дегандай бўлаверди. Лицейга юмшоқ автобусда эмас, талвасанинг шалдироқ аравасида етиб борди гўё. Ўзи билган математика  синфи эшигини аста очиб, ичкарига умид билан мўралади. Устози ёлғиз эди. Дафтар варақларига нималарнидир ёзиб-чизиб ўтирган Маҳкам йигитчанинг кириб келганини сезмади ҳам. Асрор ундан бир қадам берида тўхтаб, салом берди. Маҳкам бошини кўтариб, шогирдини кўрди-ю қувониб ўрнидан туриб кетди.
-О, Асрор! Бугун келишингни жуда-жуда хоҳлаган эдим, лекин кутмовдим.-Шундай деб Асрорни қучоқлади.- Нега чақирганимни биласанми? Мен сенга “Эйнштейн –21” деган тахаллус бермоқчиман. Кел, мана бу ерга ўтир ва менга эътироз билдирма. Эҳтимоллик назариясини ўрганиш йўллари ҳақидаги фикрларингни қаерда айтганимни биласанми? Университет илмий кенгашида! Ҳа! Аввалига фикр сенга, яъни оддий ўқувчига тегишли эканини айтмадим. Энг зўр олимлар ҳам қойил қолиб, мени келажаги порлоқ буюк математик, деб мақташди. Кейин  сени айтувдим, анқайиб қолишди. Бунақа зўр ғоянинг лицей ўқувчисидан чиқишини кутишмаганда.
-Собиқ лицей ўқувчисидан,-деб изоҳ берди Асрор, армонли оҳангда.
-Ҳечам собиқ эмассан,-деди Маҳкам йигитчанинг кўнглини кўтариш мақсадида.- Кузда яна келасан. Аданг билан гаплашамиз. Бир марта чекиндим. Энди бўш келиш йўқ. Чилдирма чалиш учун лицейни ташлаш шарт эмас. Хуллас, қолганини эшит: олимлар диссертациямнинг бир бобини шу масалага бағишлашни лозим кўришди. Шунда нима бўлади, биласанми? Дисертациям номзодлик эмас, докторлик даражасида қабул бўлар экан.
Бу янгиликни эшитгач, Асрор армонини ҳам, таъқиб этаётган ташвишларини ҳам унутди. Кўзларида шодлик учқунлари ёнди:
-Зўр! Қойилман, сизга!-деди Асрор фахр билан.
-Менга қойил бўлма. Мен уларнинг таклифини қабул қилмайман. Янги боб қўшмайман. Чунки бу ғоя сеники. Вақти келиб, уни ўзинг ниҳоясига етказасан. Мен диссертациямга ўзимнинг ақлимдан чиққан гапларни қўшаман.
-Унақа қилманг. Ахир бирданига докторлик ёқлаш катта бахт-ку?
-Ҳа, бахт. Лекин менга ўзимнинг бахтим керак, сеники эмас.
-Бу ғоя сираям меники эмас, сизники, менга керак ҳам эмас. Мен барибир математика билан шуғулланмайман.
-Бекор айтибсан! Нима, ашулачи бўлмоқчимисан? Атрофингга қара, тиқилиб ётибди ашулачи. Биласанми... туғилиши билан киндигини кесиб микрофонга улаб қўйишяпти. Яна ҳаммасининг юлдузлигини айтгин! Бечоралар овозлари хасталаниб йўқ бўлиб қолишидан чўчишмайди, ашула пайтида микрофон ўчиб қолишидан қўрқишади. Сенам ўзингни шунақа деб ўйлаяпсанми? Йўқ, сен биттагинасан!
-Математиклар ҳам кўп. Шу ернинг ўзида уч юзтаси ўқияпти,-деб эътироз билдирди Асрор.
-Мингта, миллионта ўқиши ҳам мумкин. Эйнштейннинг болалигида ҳам атрофида юзлаб болалар ўқиган,-устоз  эътирозга шундай эътироз билан жавоб берди.
-Маҳкам ака, хафа бўлманг, мен совуб қолганман.
-Сенинг ёшингда бунақа ҳолатлар ўткинчи бўлади. Мен сенга ҳозир тушунтириб бераман:- Маҳкам ўрнидан туриб, қўлига бўр олди-да, шакл ва ҳарфларни чизиб тушунтира бошлади,- сен мана бу ерда турибсан. Сенинг рўпарангда учта йўл бор: “икс”, “игрик”, “зет”. “Икс”нинг йўлбошида битта оқ шайтон турибди. У сенга нима деяпти, эшитгин: “ Пул топиб, ақл топмаган одамлар кўп экан, шу йўлга кир. Пул ва маишат денгизида чўмиласан. Одамлар бошингдан пуллар сочишади, аммо истаган йўриқларига солишади. Ит бўлиб вовулла, дейишса - вовуллайсан. Мушук бўлиб миёвла, дейишса - миёвлайсан, кул десалар - куласан, хўрликка чидай олмасанг ҳам куласан, кулаверасан. Қалбингда фарёд, лабингда кулгу билан “раҳмат, акахон!” деб таъзим ҳам қиласан. Аммо бу хорликка эътибор бермайсан. Энг муҳими - пулларини шилиб олсанг бас!”  Оқ шайтон кимга ўхшашини билмайман. Ўзинг билиб олавер.
Билмай-чи?! Устози айтаётган оқ шайтон Асрорнинг тушларига ҳам киради. Ажабланарлиси шуки, тушида кўрадигани бу оқ шайтон кўпинча адасига ўхшаб кетади. Шу сабабли оқ шайтоннинг кўзларига қараганида даҳшатга туша бошлайди. Маҳкам шогирдининг ўйга берилганига парво қилмай, гапини давом қилаверди:
-“Игрик”нинг йўлбошида қора шайтон турибди. Унинг гаплари янада даҳшатли, эшит: “Сен эр йигитсан, шу йўлга кир, бировга эгилмайсан, аксинча, ҳамма сенга қуллуқ қилади. Ҳамма сендан қўрқиб ҳузурингда зир-зир титрайди. Нимани истасанг шунга эришасан. Озодсан! Энг муҳими ҳам шу - эркин қушсан!” Оқ шайтон йўлида хор бўлсанг ҳам тирик чиқасану аммо қора шайтон йўлида ўлишинг аниқ. Буни “жиноят йўли” дейдилар. Лекин бу йўл сенга хавф солмайди чунки сен ақлли боласан. Аммо эҳтимоллик деган тушунча бор бўлгани учун сени огоҳлантириш мақсадида айтиб қўйяпман.
“Эҳтимоллик назарияси қолибдими?-деб ўйлади Асрор.-Ҳақиқатга кўчиб бўлди-ку? Эҳтимоллик назарияси қачон тугаган эди? Қамарга биринчи марта дуч келганимдами? Қора шайтон – Қамарми? Ундан қўрқаманми ё яхши кўраманми?”
Асрор хаёлидаги бу саволга жавоб тополмй турганида Маҳкам учинчи йўл ҳақидаги фикрини баён қила бошлаган эди:
 -Энди учинчи йўл. Бу йўл бошида ҳеч ким йўқ. Кўча ҳам ғира-шира. Бу бизнинг йўлимиз, илмнинг азобли йўли. Азобли, лекин  умрнинг ҳамма лаззати шу азобда. Дам олиш нима, дабдабали ҳаёт нима - билмаймиз. Тиним билмаймиз. Нодон бойваччалар бизлардан кулишади. Ноқобиллар ҳазар ҳам қилишади. Биз эса ҳаммасига чидаб чумолидай ишлайверамиз. Ўша бойваччалар, ноқобиллар изсиз ўтиб кетишади ҳаётдан, бизнинг ишимиз эса мева беради. Сен шу азобдан қўрқяпсан. “Икс” йўли ақлинг кўзини кўр қилиб қўйган. Хўш, сен ўзинг ҳозир қаердасан? Ҳозир сен “илдиз” остидасан! Шу аҳволингда сен “нол”га тенгсан. Лекин энг юқори саноққа чиқишинг мумкин! Хўш?
-Айтганларингизни ўйлаб кўрсам майлими?
-Ўйла, яхшилаб ўйла. “Илдиз” остида қолиб кетмасанг бўлгани.
Қорага бўялган тахтага оқ бўр билан чизилган илдиз белгиси Асрорга қамоқхона дорига ўхшаб кўриниб, бир сесканиб олди. Назарида устози унга  “илдиз” остидасан” эмас, “дор остидасан, сени қамоқхонада шу дор кутяпти”, дегандай бўлди.
Фалсафий фикрларини баён қилиб бўлгач, Маҳкам  интернет тармоғидан математикага доир топган янгиликларини гапира бошлади. Авваллари унинг бу ҳикоялари Асрорни ўзига сеҳрлаб оларди. Бу сафар устозининг овози узоқ-узоқлардан келгандай бўлди. Нималарни сўзлаётганини англай ҳам олмади. Бу ерда узоқ туролмаслигини фаҳмлаб кетишга ижозат сўради.
Асрор Маҳкам акаси айтган машаққатлардан чўчимай учинчи йўлга кирган бўларди. Илм азобларидан роҳатланиб яшарди. Қийинчиликларидан нолимаган ҳам бўларди. Фақат аввал оқ шайтон, сўнг қора шайтон учради унга. Мана, ҳозир икки шайтон қулига айланган йигитча  кўчада ҳиссиз равишда кетиб боряпти...

                       

 
Кейинги »