ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
      22.Томчи

Денгизнинг беҳудуд бағрида, мавжлар орасида яшаётган томчи бир куни тиниқ осмонга маҳлиё бўлиб юксакларда яшамоқни орзу қилибди. Қуёшга илтижо этган экан, унинг муножоти қабул бўлибди. Қуёшнинг илиқ нурлари томчини денгиз бағридан юлиб олибди-да, фалакка кўтара бошлабди. Бу орада томчини маҳлиё қилган тиниқ осмон юзини булут тўсибди. Қуёш нури томчини шу булут устига қўндирибди. Бу ер шунчалар совуқ экан-ки, томчи дийдираб, охири муз заррасига айланибди. Кейин булут устидан сирғалиб туша бошлабди. Сал пастроқ тушгач, баданига иссиқ ўтиб, у яна асл ҳолига қайтибди. Аммо шамол уни номаълум томонларга ҳайдаб кетибди. Оқибатда томчи ўзининг она макони – денгиз мавжларига эмас, қақраб ётган тупроқ устига тушиб, сингиб кетибди. Кўкат илдизларига илашиб, ёруғ жаҳонга чиққунча эса анча вақт ўтибди…
Уйидан барвақт чиқиб, кўчада шошиб бораётган Асрор кейинги кунларда шу томчи кўйига тушган эди. У аввалига қўрқиб, кейин эса маҳлиё бўлиб Қамариддиннинг осмонига чиқди. Энди ерга қай аҳволда қайтиб тушади? Бу Асрорнинг ўзига ҳам номаълум. Гарчи онаси “Қаюм ака сувга тушиб кетиб ўлибдилар”, деган бўлса-да, унинг кўнгли тинчигани йўқ. Ёлғизлик уни темир панжалари билан  бўғаверди. Кўнгли нима истаётганини унинг ўзи ҳам билмайди. Одамлардан қочишни хоҳлайди, биров билан гаплашишга тоқати йўқ. Кўнглининг бу майлига итоат этса яна ёмон – воҳидлик чангалида тўлғона бошлайди. Тонг отиб, бу чангалдан қутулган эди. Энди эса синфдошлари ҳузуридаги исноддан қутулиш чорасини топиш умидида шошиб боряпти.
Қамариддиннинг эшиги қия очиқ бўлса-да, Асрор бостириб кираверишдан ўзини тийиб, қўнғироқ тугмасини босди. Ичкаридан Ғайратнинг “Кираверинг, эшик очиқ”, деган овози эшитилгач, журъатсиз бир ҳолда остонани босиб ўтди. Диванда ғужанак бўлиб ётган Ғайрат ўртоғини кўрди-ю аммо сўрашишга ҳоли бўлмади. Оғриқдан инграб, кўзларини юмиб олди. Асрор унга яқинлашиб, пешонасини ушлади:
-Оғрияптими? Дўхтир чақирайми?
-Зирапчадай нарсага ҳам ваҳима  қилиб дўхтир чақирасанми? Сув бер, ичим куйяпти,-деди Ғайрат кўзларини очиб.
Асрор ошхонадан муздек сув олиб чиқиб узатди. Ғайрат ютоқиб сув ичаётиб яна инграб юборди-да, қўлидаги пиёлани ташлаб, икки қўли билан сонини чангаллади. Асрор унга қандай ёрдам беришни билмай, диван ёнида чўкка тушганича ўтираверди. Оғриқ бир оз босилиб, Ғайрат тинчигач, чойшабни кўтариб, сондаги ярага қаради. Қонталаш докани кўриб:
-Ҳалиям битмабди-ку? Бошқатдан боғлаб қўяйми?-деб сўради.
-Йўқ, тегма.  Қамар боя дори қўйган,-Ғайрат шундай деб сони устига чойшабни тортди.
-Ўзи қани?
-Дўконга чиқиб кетувди, ҳозир келиб қолади. Ўзинг нимага келдинг?
-Нега бўларди, балки соғингандирман... Ўртоғимни соғинишим ҳам мумкинмасми?
-Соғинсанг соғинавергин-у, лекин бошқа келма. Сен ўша куни бизнинг орамизда йўқ эдинг.
-Қамар шунақа дедими?
-Қамар айтмаса ҳам каллам ишлайди.
Ғайратнинг гаплари унинг хотирасида мудраётган ўша мудҳиш кун ваҳшатини уйғотди-ю Асрор  туриб, худди кетишга чоғлангандай, эшик томон юрди. Кейин орқасига қайтиб, стулга омонат ўтирди. Бу уйга нима мақсадда келганини ҳам унутиб, довдираб қолди. Сўнг бемаъно боқаётган нигоҳини дераза томон қадаб, ўзига ўзи гапираётган каби ғудранди:
-Уни менам тепдим. Мен тепганимдан кейин ўлди шекилли, а? Ўша киши  болалигимда мени елкасида кўтариб юрган экан.
Бу гапни эшитган Ғайрат ажбланиб, қаддини бир оз кўтарди:
-Нима деб довдираяпсан? Қанақасига кўтаради?
-Биз уларникида ижарада турган эканмиз,-деди Асрор нигоҳини дераза томондан узмай.- Кузда хотини ўлган экан. Олтита боласи етим қолибди…
-Бўлди. Сен бунақа аҳмақона нарсаларни ўйлама. Ажали етса ўнта болали одам  ҳам ўлиб кетаверади. У ўлимини ўзи сотиб олди. Бизнинг ҳеч қанақа айбимиз йўқ.
-Ҳеч кимники бўлмаса ҳам менинг гуноҳим бор…
-Бундай дема, аҳмоқ! Жонимга тегдинг! Йўқол, чиқиб кет!-Асрор итоаткор қул сингари ўрнидан туриб эшик томон йўналган эди, буйруғини ўзгартирди:- Тўхта, анави ерни қара, Қамарнинг сигарети бор, олиб бер.
Асрор стол устидаги сигарет қутисини олиб, унга узатди. Ғайрат очиққан одам нонга ташланганидай сигаретни титроқ қўллари билан чангаллади. Қутини очиб, бирини олди-да, ҳидлади. Кейин ғижимлаб, Асрорнинг башарасига қарата отди. Кейин бошқасини... Охири қутини ҳам ғижимлади. “Ў... ҳароми... ташлаб кетмабди!” деб бақирди. Асрор унинг хумордан эзилаётганини билиб, индамай тураверди. “Қара, у ер-бу ерни!” деб бақиргач, хонада ниманидир қидиргандай бўлди. Сўнг айбдор одам каби елкасини қисиб унга яқинлашди.  
-Аблаҳ! Мени қийнаяпти!-деб йиғламсиради Ғайрат.
-Нимага қийнайди?-деб сўради Асрор ўзини гўлликка солиб.
-Анавиндан бермаяпти.
-Қайсиндан?
-Галварсмисан? Ҳидлайдиганимни айтяпман!
-Тўғри қилади. Ўрганиб қолсанг, кейин ёмон бўлади.
-Ўрганиб бўлганман, бундан баттари бўлмайди. Нимага ғўддайиб олдинг, кетмоқчимисан?
-Ўзинг ҳайдадинг-ку? Уйингга ўтиб, кейин балки мактабга борарман.
-Уйимга нега борасан, мусобақага кетганимни ҳали ҳам айтмадингми?
-Уни айтганман.  Қамар пул берувди, шуни ойингга ташлаб келишим керак.
-Тўхта, у пулни берма. Сен дискотекага бор. Буфетчи болага Ғайратнинг дорисидан бер, десанг ўзи билади.
-Йўқ, мен у ерга бормайман.
-Ошначиликнинг оқибати шунақами?
-Ошначилик бунақа бўлмайди.
Агар Асрор ўзига яқинроқ жойда турганида  бу гапдан ғазабланган Ғайрат унга мушт тушириб қолиши, оёғи соғ бўлганида тепиб қолиши ҳам ҳеч гап эмасди. Бунинг иложи йўқлигидан алам ёғида қовурилган Ғайрат Асрорга ниманидир отмоқчи бўлиб ён-атрофига қаради. Қўлига илинадиган бирон нима кўринмагач, ғазаб билан бақирди:
-Сен ақлингни адангга бориб ўргат!
Ўз ёғига ўзи қовурилаётган Асрорга бу гап малол келди-ю, у ҳам баралла бақирди:
-Адамга тил теккизма, сенинг орқангга хода ураётганлари йўқ!
Муте ҳолида турган ўртоғининг бундай  бақириши Ғайратдаги ғазаб оловига мой сепди:
-Сен аблаҳсан! Сен ҳайвонсан!
Икки ўртоқ бир-бирига бақираётган дамда уйга кириб келган Қамариддин  уларнинг даҳанаки жангига гувоҳ бўлди. Асрор Ғайратга бас келолмаслигини билиб, шарт бурилиб кетмоқчи эди, остонада Қамариддинга рўпара бўлиб тўхтади.
-“Ҳайвон” деган унвонинг муборак бўлсин. Қайси хизматинг эвазига бўлди бу?-деди Қамариддин кулимсираб. Асрор Ғайратга бир қараб қўйди-ю, индамади. Асрор индамагани билан  Ғайратнинг нима сабабдан бақираётганига тушунган Қамариддин уни овутди:- Бунинг ўзи ҳозир қутурган ҳайвонга ўхшаб қолган. Яқинда мениям қопиб олувди. Майли, бир-икки кунда ўзига келиб қолади.
Қамариддин шундай деб, Асрорни елкасидан ушлаб орқасига қайтаргач, “стулга ўтир”, деб ишора қилди. Қўлида кўтариб келган халтадан ароқ олиб,  бурама қопқоғини очди. Сўнг пиёлага тўлдириб қуйди-да, Ғайратга узатди:
-Ҳозирча сенга шу дори. Ўзингга келиб олганингдан кейин бундан ҳам умидингни узасан. Мана, профессор ошнангдан ибрат ол. Ичмайди, чекмайди! Ҳақиқий одам!
Ғайрат чўлда адашиб, ташналикдан жон бераётган одам сувга ташлангани сингари ароқни тириклик сувидай сипқорди. Қамариддин узатган конфетни олмай, афтини бужмайтирди-да, лабини кафти билан арта туриб минғирлади:
-Ичмайдиган, чекмайдиган йигит қачондан бери ҳақиқий одам бўлиб қолди? Бу чала одамча. Аҳволини қаранг, иштони ҳўл-ку?
-Яна нима бўлди?-деб сўради Қамариддин Асрорга норози қиёфада қараб.
Ўша ўликнинг топилишига худди ўзи айбдордай, Асрор елкасини қисди:
-Ўша одамни топишибди...-деди паст овозда.
-Биламан,-деди Қамариддин ҳотиржам оҳангда.-Чўккан одам қачон бўлса ҳам чиқади-да.
-Одамлар ҳар хил гапиришаётганмиш. Бир хиллари “ўзи чўккан” деяётганмиш.
-Тўппа тўғри! Худди шундай бўлган. Сен нима деб ўйлаётувдинг? Шуни айтгани атай келдингми?
-Йўқ... Менга пул зарур бўлиб қолди.
-Қанча?
-Анча…
-Анчани ҳар хил тушуниш мумкин. Пулни нима қилмоқчисан? Тўғрисини айт. Анави маржанггами? Агар унга бўлса ўзим бераман.
-У маржа эмас... пул ўзимга керак. Бир оғайним тўй қилмоқчи эди, мендан яшириб адамга пул бериб қўйибди...
-Энди оринг келдими? “Адам қайтариб бердилар” деб юзингни ёруғ қилиб оласанми?
-Туробнинг тўйини айтяпсанми?-деб гапга аралашди Ғайрат.- Тўғрисини гапиравермайсанми? Унинг адангга пул берадиган аҳволи йўқ-ку? Аданг сўраганидан кейин бировдан қарз олиб бергандир.
-Мен  пул топиб бераман сенга аммо...- Қамариддин шундай деб Асрорга синчков тикилди.- фақат қарзга. Устига йигирма фоиз қўшиб қайтарасан. Ундан ташқари адангнинг адабини бериб қўйишим ҳам керак. Бир кунмас бир кун буни ўзинг ҳам хоҳлаб қоласан. Лекин у пайт Қамар ёнингда бўладими ё йўқми...
 Қамариддин шундай деб аянчли жилмайди. Бу гапдан Ғайрат ҳам, Асрор ҳам ажабланишиб, бир-бирларига маънодор қараб олишди. Асрор отасининг Қамариддин томонидан қачондир жазоланишини биларди. Қамариддин бу хоҳишини сира яширмаган, аммо ҳозирги аҳдида аввалги қатъийлик оҳанги эмас, аксинча, маҳзунлик сезилди. Қамариддин икки ўртоқнинг қарашига эътибор бермай гапини давом этди:
-Мен билан отанг ўртасида нима фарқ бор, биласанми? Билмайсан. Мен ўғриман. Одамларнинг қийратиб, пулини оламан, шундан ҳузурланаман. Ҳамма мендан нафратланади, менга эса шуниси ҳам ёқади. Чунки мен ҳаммадан устун эканимни биламан. Отанг одамларни кулдириб, яйратиб, пулини олади. Лекин ҳаммадан пастда. Отангга пул қистирганлар барибир ундан норози бўлишади. Фарқни тушундингми? Отанг пичоққа илинадиган ашулачи бўлса ҳам майлийди, бозордан қочган отарчи бўлса...
-Сўксангиз ўзимни сўкинг, отамга тегманг.
-Нега сени сўкарканман? Сўкмайман, сенга раҳмим келади. Укам бўлганингда-ку... ўзим яхшилаб пишитиб олардим...
Қамариддин  қандай “пишитиб олиши”ни айтмади, аммо сўраган пулини санаб бергач, худди эркалагандай елкасига енгил мушт уриб қўйди.

                                

 
Кейинги »