ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
    31. Никоҳ кечаси

Аммаси бошлаган ҳаракат бу қадар тез ва осон самара беришини Дилфуза сира кутмаган эди. Адасининг энг яқин қариндошларидан бир эркак ва олти хотин келди. Бирининг тугунидан сомса, иккинчисиникдан варақи, яна бошқаларидан қовурилган чучвараю ширинликлар олиниб “тўй дастурхони” “тузалди”.  Дилфуза бўлаётган тайёргарликни худди бегонадай кузатиб тураверди. Унга ҳеч ким “Нега безрайиб турибсан, эгилиб қарашсанг-чи!” деб танбеҳ бермади. Бўйи етган қизнинг ўгай онани кутиб олиши осон эмаслигини ҳис қилишдими, ҳар ҳолда уни ҳоли қўйишди. Бозор-ўчар қилиб келган катта аммаси ош дамлади. Шом қоронғуси тушмай, адасининг амакиваччаси  масжид имомини бошлаб келди. Бир-икки пиёла чой ичарли вақт ўтгач, кичик аммаси бошига рўмол ўраган Қориевани бошлаб кирганда Дилфузанинг танасини жон тарк этгандай туюлди. Назарида шу топгача уйда эркин юрувчи онасининг руҳи бу аёл остона ҳатлаб кириши билан   чирқираганича учиб чиқиб кетгандай бўлди. Дод деб йиғлагиси келди, лекин кўзларига ёш келмади. Юрагида уйғонган фарёдни бўғзида нимадир бўғиб тўхтатди.
Эрдан ҳам, хотиндан ҳам сўралди:
“...розимисиз?”
Эр ҳам, хотин ҳам ҳижолатлик билан жавоб бердилар:
“...розиман”.
“...розиман”.
Эр билан хотиндан сўралди, қалби нола қилаётган Дилфузадан сўрашмади. Бу никоҳда фарзандларнинг ризолиги инобатга олинмаслиги қизга адолатсизлик бўлиб кўринди-ю домладан ҳам нафратланди. Агар Дилфуза “рози эмасман”, деса никоҳ ўқилмасмиди? Аммалари уни шундайин буровга олишарди-ки, “мингдан минг розиман”, деб юборганини ўзи ҳам сезмай қоларди.
Имом никоҳ ўқигач, ош сузилишини кутмай, ўзига аталган тугунни олди-ю миннатдор қиёфада чиқиб кетди. Даврада бегона бўлмагани сабабли эркак-аёл аралаш ўтирдилар. Қориева келинлик ибосига итоат этиб, ошдан бир-икки чўқилаган бўлди-ю қўлини артди. Мезбон мартабасига ўтиб, меҳмонларга чой қуйиб, хизмат қилди. Дилфуза ошга қўл узатмади ҳам. Аравачасида маҳзун ўтирган адаси унга қараб-қараб қўйди-ю гапирмади. Катта аммаси ҳаммадан кейин қўлини артгач, Дилфуза  лаганни олиш учун қўл узатганида Қориева ҳам шу мақсадда ўрнидан турди. Шунда аммаси уни енгидан аста тортиб “ўтир” деб ишора қилди. Шу ишоранинг ўзи қизга кифоя эди. Аммо кам ўйлаб, кўп гапиришга одатланган аммаси:
-Сен ўтир, хизматни энди ойинг қилади,-деди.
...хизматни ойинг қилади...
...ойинг...ойинг...
Аммасининг бу гапи ўққа айланиб, қизнинг қалбига санчилди. Йўқ, санчилмади, тилдан учган гапнинг ҳар бир товуши беҳисоб ўқларга айланди-ю сочма ўқ каби ёғилиб,  қиз бағрини тилка-тилка қилиб ташлади.
...шундай дегандан кўра бўғиб ўлдириб қўя қолгани яхши эмасмиди?!
...ёки гулхан алангасига ташлаб куйдириб юборса бунчалик азоб чекмасмиди...
Бўғзини бўғиб фарёдини ташқарига отилишга йўл қўймаётган ўша нимадир  бирдан йўқолди – Дилфуза ҳўнграб юборди. Беиҳтиёр адасига қараб, унинг нигоҳида мунг кўрди-ю кафтини лабига босиб ўрнидан турди-да, шошилганича ўз хонасига кириб кетди. Уни овутгани орқасидан ҳеч ким кирмади. Қариндошлар кетадиган пайтларида эшикни қия очиб: “Дилфуз, қизим, хайр”, деб қўйишди. Каравотида юз тубан ётган қиз уларга қараб ҳам қўймади. Катта аммаси ҳаммадан кейин кетди. Хайрлашиш мақсадида кириб, унга яна насиҳат қилди. Шунда ҳам Дилфуза жойидан жилмади. Бошқа пайт бўлганда аммаси бу қилиғи учун уришиб берарди. Жиянининг бағрини эзаётган дардни сездими, тергамади, гапни ҳам чўзмади. Энгашиб, қизнинг елкасига бир оз юзини қўйиб турди-да, изига қайтди.
Ҳаётининг қоронғу  ва тиконли сўқмоқларига ялангоёқ ҳайдалган қиз борлиқни тун зулмати босиб келаётганини сезмади ҳам.
Бир маҳал хонасининг эшиги  очилиб, меҳмонхонадан ёруғлик ёпирилиб кирди. Дилфуза “адам қараяптилар шекилли”, деб ўйлаб, қаддини кўтарди. Лекин остонада турган ўгай онасини кўриб, ўрнидан турмай тескари қаради. Қориева ичкари бир қадам қўйиб, тўхтади. Бир оз жим қараб тургач, айбдор одам каби маҳзунлик билан деди:
-Сен мени ёмон кўришинг мумкин. Сендан муҳаббат талаб қилмайман. Сен тушунишга ҳаракат қил: мен сизларга керакман.
Дилфуза унинг гапини эшитмагандай ҳаракатсиз ўтираверди. Дам ўтмай аравача ғилдирагининг ожиз ғийқиллаган овози келди. Кейин остонанинг у томонида адаси кўринди. Гарчи аввалги кунги суҳбатда Дилфуза ўгай онанинг келишига кўнган бўлса-да, Шокир қизининг тил учидагина розилик берганини сезган эди. Шу боис Дилфузанинг қилиғи ғашини келтирмади, аксинча унга ҳамдард бўлишни истади. Дилфуза адасини кўриши билан ўрнидан турди, ҳукмни кутган гуноҳкор сингари бошини эгди. Шокир қизидан узр сўрашни ҳам, унинг кўнглини кўтарувчи бирон гап айтишни ҳам, насиҳат қилишни ҳам билмай довдираганича қараб ўтираверди. Бундай муз ҳолат узоқ давом этиши мумкин эмас эди.
-Эрталаб бориб укаларингни олиб келасан, қизим,-деди у.
Дилфуза ризолик аломати сифатида сукут билан жавоб қайтарди.
Эрининг топшириғига Қориева озгина ўзгартиш киритди:
-Дарсдан кейин иккаламиз бориб олиб келамиз...
Дилфуза бу қарорни эшитиб ўгай онасига ялт этиб қаради, бу сафар жим тура олмади:
-Керакмас, ўзим бораман!-деди ўжарлик билан. Унинг бу қайсарлиги бежиз эмасди. Адасининг уйланиши аниқ бўлганда “балки уч-тўрт кундан кейин жўнаб қолар”, деган умид уйғониб, ўгай онаси кетгунича укаларини олиб келмасликни ҳам ўйлаб қўйган эди. Болалар уйига бормай  “укаларимни ҳозирча олиб келиш мумкин эмас экан”, деган ёлғон баҳона билан адасини алдаш ҳам унинг режасида мавжуд эди. Қориеванинг бирга бориш аҳди бу режани бузиб қўйиши мумкин бўлгани учун ҳам қайсарлик билан жавоб қайтаришга журъат топди.
-Тўғри, ўзинг бора қоласан,-Шокир шундай деб аравачасини орқага қайтарди. Қориева ҳам хонадан чиқди. Эшик очиқлигича қолди.
-Қизимдан хафа бўлманг,-деди Шокир. Дилфуза адасининг гапини эшитиб, бу тарзда узр сўрашидан ғашланди.
-Ҳозир шунақа қайсарлик қиладиган ёшда,-деди Қориева.-Вақт ўтиб, ўрганиб кетади. Болаларнинг бунақа қилиқларига биз кўникиб кетганмиз. Фақат… яна биринчи кундан чақимчилик қиляпти, деб ўйламанг. Дилфузага сал қаттиқроқ туришингиз керак. Қиз боланинг номига гард қўнса кейин кетиши қийин бўлади. Мен ўқитувчи сифатида тергашим мумкин, она сифатида гапим ўтмайди.
-Қадам олиши чаккими?
-Унчалик эмас-ку... лекин бир синфдошига қаттиқ боғланган. У боланинг безорилар билан алоқаси бор, шунисидан чўчийман.
-Боланинг кимлигини айтинг, отаси билан гаплашиб қўяман.
-Айтаман... бир-икки кун сабр қилинг...
Дилфузнинг гап пойлаётганини сезишдими, шундан кейин жимиб қолишди. Кейин ётоқ сари юришди…
...онасини унинг бағридан ўлим юлиб олган эди.
...адасини эса бу хотин юлиб олдими?
...энди олам аро ёлғиз қолдими?
Дилфуза ўзини мажбурлаб юриб остонага етди. Қориева аравача ортидан ётоққа киргач, эшикни ёпди.  Дилфуза ҳаётига оқиб кираётган нур йўли эшик ёпилиши билан тўсилгандай бўлди.
Туни билан кўзига уйқу келмади. Зулматга беланган ҳаётида йилт этган нур қидирди. Нур йўқ эди. Фақат ўзига чорловчи роҳатбахш ўлим бор эди. Нажот нурда эмас, ўлимда эди. Нур топиш қийин, ўлим топиш ниҳоятда осон эди. Деразани очса кифоя… Йўқ! Адасининг мунгли қараши, укаларининг меҳр истаб  қучоқлашлари кўз олдига келиб уни бу йўлдан қайтарди. Тонгга яқин толиқиб, каравотига омонат чўзилди. Қанча ухлаганини билмайди, қулоғига супурги овози эшитилди. Онаси барвақт туриб, адаси хизматга кетгунига қадар уйни супуриб оларди. “Яқин одамнинг изидан супуришнинг хосияти йўқ”, деб Дилфузага ҳам ўргатарди. Ҳозир ҳам меҳмонхонани онаси супураётгандай бўлди. Кейинги кунларда ҳамма воқеалар унга даҳшатли туш каби туюлди. Уйғониб, ёруғ кунга етишгандай, даҳшатлардан қутулгандай кўнглига шодлик ёқимли шабадасини уфурди.
Йўқ! Бу шодлик шабадаси алдамчи эди.
Дилфуза эшикни очди-ю, ўгай онасини кўрди.
Назарида ўгай она гиламдаги чангни эмас, Дилфузанинг онасидан қолган изларни супуриб, қуритаётгандай эди. Дилфуза бир сапчиб унинг қаршисида пайдо бўлди-ю қўлидаги супургини тортиб олди. Кутилмаган ҳамладан Қориева чўчиб, орқасига тисарилди. Дилфуза унга чанг солиб, юмдалаб ташламоқни қасд қилгандай хансирай бошлаганди. Қориева  унинг ҳолатини англай олмади. Ҳайрат ва бир оз хадик билан тикилиб тураверди. Дилфуза унга ғазаб билан тикилди-да:
-Кетинг!-деди.
У ҳайқирмоқчи эди, бироқ овози хириллаб чиқди. Қориеванинг ётоқхонага кириб кетиши учун шунинг ўзи ҳам кифоя қилди.
Қориева ярим соатдан сўнг иш кийимларини кийиб, тараниб чиқди. Худди ҳеч қандай ходиса юз бермагандай ҳотиржам равишда нонушта тайёрлади. Лекин ўзи бир тишлам нон ҳам емади, ювиниб чиққан эрига чой қуйиб бергач, хизматга шошилди. Дилфузага “бирга кетамизми?” дегандай қараб олди-ю, бироқ истагини тилига чиқармади.
Қориева чиқиб кетгач, Дилфуза деразага яқинлашиб, ташқарига қаради. Дарахтга суяниб турган Асрорни кўриб, чўчиб тушди.
…ҳозир Қориева ҳовлига чиқади.
...Асрорни кўради. Кейин...
...қиёмат жанжали бошланади.
Ана, ҳовлида Қориева кўринди. Асрорга қараб қўйди-ю, у билан иши бўлмай йўлида кетаверди. Асрор ҳам ўқитувчисини кўрди. Ажабланиб бир унга, бир Дилфузаларнинг деразасига қараб-қараб қўйди. Бу манзарани кузатган Дилфуза  кетишга шошилди.
-Қориева сеникидан чиқдими?
Асрор уни шу савол билан қаршилади.
-Ҳа... Энди шу ерда турса керак...-деди Дилфуза синиқ овозда.
-Нимага туради?-деб ажабланди Асрор.
-Нимага бўларди...-Дилфуза кечаги никоҳ маросимини айтишни истамади. Бироқ ҳақиқатдан узоқлашиши мумкин эмасди:-адамлар унга уйланадилар шекилли. Қориева аммам билан бирга ишлашган экан. Аммам қўймаяптилар.
-Адангга  тегишга... кўнарканми?
-Кўнади шекилли... Бизга раҳми келаётган эмиш. Кейинги пайтда менга ёпишиб олиши бекорга эмас экан.
-Шу хотинда раҳм бор эканми?-деди Асрор ғижиниб.- Сен-чи? Сен нима дединг?
-Мен... нима дердим? Адамнинг кўнгилларига қарайман...  Асрор, балки қочиб кета қолсаммикин?
-Эсинг жойидами? Қаёққа қочасан? Аввал уйингга келсин-чи, чидаса икки-уч ҳафтага чидайди. Кейин барибир кетиб қолади. Шу ёшда эрга тегиб бахтини топган хотин йўқдир?
-Менам шунақа деб ўйлаяпман.  Майли, келса келаверсин-чи... –Дилфуза шундай деб юра бошлади. Кейин худди муҳим бир гап тўсатдан эсига тушиб қолгандай йигитчага қаради:-Асрор... энди бу кўчадан ўтмай тургин, майлими?
-Нега?
-Қориева сени адамларга айтди.
-Нимани айтди?
-Безори болалар билан юришингни... Менинг хулқимга ёмон таъсири бор экан.
-Бу гапинг қизиқ бўлди-ку? Шу кўчадан ўн йилдан бери юраман. Ўн йилдан бери сен билан мактабга бирга бориб келаман. Менинг ёмонлигим шуми? Ўн йилдан бери хулқингни бузяпманми?
-Улар буни тушунишмайди. Биздан доим бир ёмонлик қидириб топишга уринишади. Ахир бизнинг бирга юришимиз фақат синфдошликдан, дўстликдан-ку, тўғрими?
Бу гапдан Асрорнинг ғаши келиб “умуман... тўғри…” деб минғирлаб қўйди.  
-Ҳозир адам деразадан қарадилар. Энди мен уйга кириб чиқаман, сен кетавер. Мактабда кўришармиз.
-Мактабга бормайман.
-Нега?
-Сени кўрмаслик учун!-Асрор жаҳл билан шундай деди-да, қадамини тезлатди. Дилфузанинг ўн қайғуси юз бўлиб,  унинг изидан маъюс қараб қолди. Кейин беиҳтиёр бошини кўтариб, деразасига қаради. Қизининг ҳаракатини кузатаётган Шокир ўзини орқага олмади, нигоҳни ҳам олиб қочмади.
Кўчаларни руҳсиз кезаётган Асрор яна ўша машъум қирғоқа бориб қолганини ўзи ҳам сезмади. Сувнинг жимир-жимирида яна ўша мурда кўринди: майин тўлқинлар узра ёнбошлаб олганича жилмаяди. Асрорнинг қулоғи остида эса шивир-шивир, яна ўша гаплар:
-Бу ёққа кела қолсанг-чи... Мен сенинг гуноҳингдан ўтдим. Аммо милиция гуноҳингни барибир кечирмайди. Олиб бориб қамамагунича тинчимайди. Ҳаммангни битта-битта ушлаб қамайди. Эҳтимол сени отишар. Чунки мени сен ўлдиргансан. Фақат Дилфузага қийин... Қиз боланинг шаънига ёмон гап бўлади. Азобланиб юрганингдан кўра, кел, бирга-бирга яшаймиз. Ташвишлар йўқ бу ерларда. Мактабдагиларинг жиғингга тегишмайди, милиция қидирмайди. Сени биров “қўрқоқсан” деб ҳақоратламайди. Яшаб нима қилдинг, кел, елкаларимда кўтариб юрай сени... Сен менга кераксан, жуда-жуда кераксан…
Сув ҳудди аввалги кундаги сингари бирдан ҳаракатга келиб, мурда беланчакда ётгандай чайқала бошлади. Мавжлар борган сайин катталашиб, тўлқинга айланди. Тўлқинлар уни бир оз отиб ўйнади-да, кейин ютиб юборди. Асрор сесканиб, орқага тисарилди. Шу пайт орқа томондан овоз келиб, чинакамига қўрқиб кетди:
-Ҳа, эркак, тушингни сувга айтяпсанми? Ҳов, эркак, ухлама!
Асрор ўгирилди, лабига сигарет қистириб тиржайиб турган йигитни танимай ажабланди.
-Тушингни сувга айтяпсанми? Бекорчи бўлсанг юр, сенбоп иш бор.
-Қанақа иш?-деб сўради Асрор довдираб.
-Ана, дискотекада иш  қирилиб ётибди. Тозалаймиз, буфетдаги бўшаган идишларни ортамиз. Мол келса туширамиз. Яхши болага ўхшайсан. Менга қарашворасан. Хоҳласанг иш ҳақига пул ол, хоҳласанг тўйгунингча марожни е, хоҳласанг пивонинг додахўжасидан қуйиб бераман.
-Ўзингиз ичаверинг...
-Ўв эркак, сени яхши бола десам, қўрс  экансан-ку? Биласанми, мен кимман?
-Билмайман... одам бўлсангиз керак...-Асрор шундай деб кетмоқчи бўлди.
-Топдинг!-деди йигит кулиб.- Лекин гапни ҳам оларкансан, а? Мен одам бўлганда ҳам одамларнинг зўриман. “Барон” деган зўрни эшитган бўлсанг, ўша менман. Дискотеканинг хўрозини танийсан, а? Оти Қамармиди? Кеча худди шу ерда унинг бурнини ерга ишқадим. Ҳозирги қўполлигинг учун сенинг ҳам адабингни бериб қўйишим мумкин. Лекин, яхши болага ўхшаганинг учун бу сафар кечирдим. Қарашмасанг ҳам майли, кечқурун дискотекага келаверасан, пиво ичмасанг зўр жўжачалар билан таништириб қўяман. Юрак борми, жўжачалардан қўрқмайсанми?
Асрор унинг гапларидан безиб, қадамини тезлатди.
-Тўхта, қаёққа кетяпсан? Ие, қип-қизил довдир экансан-ку?
Ўзини “Барон” деб таништирган Талъат шундай деб кулганича тўхтади. Асрор эса йигирма қадамча юриб, орқасига қаради. Талъатнинг тикилиб турганини кўргач, қадамини янада тезлатди.

        

 
Кейинги »