ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
        33. “Энди бола эмас эканман”.

Бу кеч Ғайратнинг аҳволи янада оғирлашди. Ярадаги оғриқ кучайиб, икки марта ҳушидан кетди. Қамариддин уйда бўлмагани учун тишини-тишига қўйиб, азобларга чидашга мажбур бўлди. Эрталаб Асрор кириб келганда ҳам ҳушсиз ётарди. Асрор уни ухлаяпти деб ўйлаб, ёнида бир пас ўтирди. Кейин пешонасига кафтини қўйди. Кафтнинг совуқлиги хуш ёқиб, Ғайрат кўзларини очди.
-Асрор? Қизиқ... сени ҳозир тушимдаям кўрятувдим. Сени рос-са дўппослаётган эмишман. Ўзимам ҳайрон бўлдим. Сираям уришмасдик, сўкишмасдик. Синфда фақат сенинг гапингни кўтарардим.
-Тушингда урсанг ҳам майли, тезроқ тузалиб кетсанг бўлгани,-деди Асрор меҳрибонлик билан.
Ғайрат умидли кўзларини ўртоғига тикиб: “Қулупной олиб келдингми?” деб сўради. Асрор “айтганмидинг? Менинг сира эсимда йўқ”, деган каби унга айбдорона қараб:
-Қулупнойми... йўқ,-деди.
-Ҳалиям довдираб юрибсанми?!-деб жеркиб берди Ғайрат.
-Ҳечам довдираганим йўқ. Сени дўхтирга олиб борай...
-Қамардан сўраш керак.
-Ўзи қани?
-Кеча кетганича йўқ.. Ойиси келган. Кечаси билан савол сўрайвериб бошимни қотирди. Қамар келганидан кейин ҳайдаб юборса керак,-Ғайрат шундай деб туриб азобга чидолмай инграб юборди.
-Оғрияптими?-деди Асрор унга ачиниб.
-Яра қотиб, тортишаётганга ўхшайди. Сен кета қол, ойиси келса, “уйимни отбозор қилиб юбордиларинг!” деб ғалва кўтармасин. Менинг йиқилиб яраланганимга ишонмади шекилли.
-Қаёққа кетувди?
-Билмадим... гўштга чиқиб кетяпман, дегандай бўлди.
-Шаллақи хотин эканми?
-Йўқ, ўзи  ёмон хотинга ўхшамайди. Дори берди, шўрва пишириб, зўрлаб-зўрлаб ичирди. Минг яхши бўлгани билан бегона боланинг бунақа ётиши кимга ёқарди? Сеникида ётсам,  опоқим   минғирламасмидилар?
-Уйингга кирдим,-деди Асрор гапни бошқа мавзуга буриш мақсадида.- Ойингга пулни бердим. Бозорда арава тортиб пул топарди, дедим. Сенга ачиндилар.
-Ойимга қийин... Тезроқ катта бўлишимни умид қилиб юрардилар. Менсиз қолганларидан кейин қийналадилар.
-Алахсираяпсанми?-деди Асрор уни туртиб.- Эрта-индин туриб кетасан. Минг кун ётармидинг!
-Йўқ,-деди Ғайрат хўрсиниб,- шу ётишимда ўлиб қолсам керак. “Анави одам кўзимга кўриняпти”, девдинг, менгаям кўриняпти. Нуқул кафанини йиртиб мени чақиради. Қочаман дейману оёғимни судролмайман.
-Оқ кафанда кўринса яхшиликка бўлади, қўрқма.
-Сен қаердан биласан?  Математикангда шунақа гаплар ҳам борми?
-Математиканинг нима алоқаси бор? Ойим айтганлар, тушда кўринган оқлик яхшилик белгиси экан.
-Ойинг ҳам ўзича билағонлик қилиб гапираверади. У одам ёнига чақирмаса ҳам барибир қамалиб кетаман. Мендақаларнинг қамоқдан тирик чиқиши қийин.
-Қамалмайсан! Ҳеч ким қамалмайди!-деди Асрор овозини кўтариб.- У одамни мастликда сувга тушиб кетган, дейишяпти. Укасидан ўзим эшитдим.
-Укаси гапираверади. Кўпчилик билан бўлган иш барибир очилади. Сен билан Қамар сотмасаларинг ҳам анави иккита “коз-зёл» гуллаб қўяди барибир.
-Гуллашмайди, Қамар иккаласини бураб, пишиқлаб қўйган.
-Агар бу ишдан қуруқ чиқсак ҳам бошқасида барибир тутиламиз.
Асрор ҳотиржамлик билан айтилган бу гапни эшитиб, чўчиб тушди. Орқасига тисарилди. Ҳали бу иш босди-босди бўлмасдан Ғайрат янги қотилликни бошлаб юборгандай, қўрқиб кетди. Бир бало чақинининг нури сўнмай иккинчи яшин уларни куйдириб ташлайдими?
-Яна қанақа бошқаси?-деди довдираб.
-Сен қўрқма. Энди бундан буёғидаги ўйинларда йўқсан. Сени мен ҳам танимайман, Қамар ҳам билмайди. Сенам бизлар билан ўртоқ бўлмагансан. Лекин мен Қамардан ажралмайман. Билдингми? Ўғирлик қилса, ўғирлик қиламан, одам ўлдирса, ўлдираман!
-Ғайрат!
-Намунча қўрқоқсан!-Ғайрат шундай деб аянчли жилмайди.-  Оғайнинг шунақа ҳаёт йўлини танлаб бўлган. Директоримиз кўп айтадилар-ку: сизларни катта ҳаётга учирма қиламиз, деб. Мени Қамар аллақачон учирма қилиб бўлган. Энди қўниш йўқ. Мен кучлиман! Зўр одам зўрлигини қилиши керак. Мен сенга ўхшаб пойи-патакка айланиб, эгилиб юришни истамайман.
-Шу гапларингни ойинг эшитсалар-чи...
-Нима бўпти? Нафратланадиларми, қарғайдиларми? Яна нима бўлиши мумкин?
-Янами... оқ қилсалар-чи?
Онанинг оқ қилиши оқибати нима бўлишини иккови ҳам билмас эди.  Ота ёки онанинг  жаҳли чиққанда боласини оқ қилиб юборишини Асрор ҳам Ғайрат ҳам одамлардан эшитишган, буни бир тарсаки уриш ёки чимчилаб олиш каби жазо турларидан бири деб тушунарди. Шу боис “оқ қилиш” ҳақидаги огоҳлантириш Ғайратга оддий гапдай туюлиб, ҳотиржамгина жавоб қайтарди:
-Бу гапинг ҳам тўғридир. Лекин  укаларимни ўқитиб, одам қилганимдан кейин, мендан кўрмаган роҳатни улардан кўрадилар. Шунда ҳисоб тенглашади.
-Укаларингдан олдин ўзинг ўқи, ўзинг одам бўл.
Асрор шундай танбеҳ беришга берди-ю “яна ғазаби қўзиб “Нима, мен ҳали одам эмасманми!” деб сўкиб юбормасайди”, деган хавотир билан унга қараб қўйди. Ғайрат уни ҳайрон қолдириб, бу гапдан аччиқланмади, аксинча хўрсиниб, паст овозда жавоб қайтарди:
-Менда ундай имконият йўқ...
-Бор, имкониятинг бор,-деди Асрор жонланиб,- Ойинг айтдилар, энди биз билан бирга юрасан.
Ғайрат унга ажабланиб қаради:
-Сен билан? Отарчи бўламанми? Жиннимисан?
-Ҳа, нима бўпти, ор қиласанми?
-Ор қиламан.
-Хафа бўлмагин-у, сен бу ерда ётавериб... ғалати бўлиб қолибсан.
-Ғалати дейсанми? Ғалатиман, тўғри. Илгари бола эдим. Қорним тўйса бўлди эди. Бу ерда ётволиб ўйладим: энди бола эмас эканман. Фақат қоринни ўйласам итдан фарқим йўқ экан. Мен нимага шу аҳволга тушиб қолдим, сен бизнинг орамизда нима қилиб юрибсан, Қамар нимага ўғри бўлиб кетган? Шуларни ҳеч ўйлаганмисан? Ўйламагансан. Доирангни тиқиллатиб пул ишлашдан бўшамайсан. Мен эсам ўйладим.
Ғайрат дардига банди бўлиб гапираётганда эшик очилиб уйга Сабоҳат кириб келди. Сабоҳат меҳмонхонадан келаётган овозга қулоқ тутиб даҳлизда туриб қолди. Гап пойлаш одобдан эмаслигини билса ҳам, уйидаги нотаниш боланинг нима деяётгани билан қизиқди. Даҳлизда уй эгаси турганини сезмаган икки ўртоқ эса суҳбатларини давом эттирдилар.
-Одам бекор ётганида ҳар қанақа нарсани ҳам ўйлайвериши мумкин. Лекин тўғри фикр битта бўлади. Сен бу ётишингда тўғри фикрга келолмайсан барибир.
-Нега энди?
-Сен бу ётишингда ўзингча эмас, Қамарга ўхшаб ўйлайсан. Сен зўрликни даъво қиляпсанми? Зўрлигингни тан олишмаса адолатсизлик бўлди, деб ўч олишдан қайтмайсан.
-Тўғри, ўч оламан.
-Иситманг баланд, алахсираяпсан.
Суҳбатнинг давомини эшитиш Сабоҳатга ноқулай туюлиб, меҳмонхонага кириб келди. Уни кўриб Ғайрат кўзларини юмиб олди. Асрор эса ноқулай аҳволда ўрнидан туриб, нима қилишини билмай довдираб қолди. Ғайрат “Қамарнинг онаси келди, ҳали ҳайдаб чиқарса керак”, деганида Асрор бадқовоқ ва баджаҳл аёлни тасаввур қилган эди. Меҳмонхонада тўсатдан пайдо бўлган истарали аёл унинг бу тасаввурини йўққа чиқарди. Шу боис довдираб туриши узоққа чўзилмай, одоб билан салом берди.
-Уйимиз тўлибди-ку,-деди Сабоҳат саломга алик олгач. Кейин истеҳзоли кулимсираш билан лутф қилди:- келинг меҳмон, сизни танимай турибман, ким бўласиз?
-Бу Асрор, бирга ўқиймиз,-деди Ғайрат кўзларини очиб.
-Таништирганинг учун раҳмат,-деди Сабоҳат унга, кейин нигоҳини Асрорга қадади:- Лекин мен ўзидан эшитмоқчи эдим.  Қани, жойингга  ўтир-чи.  Агар бирга ўқисаларинг ўртоғингнинг ота-онасини танирсан, а?
Бу савол Асрорга ғалати туюлиб, Ғайрат билан кўз уриштириб олди.
-Гапир, танийсанми?-деб  Сабоҳат энди қатъийроқ тарзда сўради.
Ғайратнинг ишорасига тушунмаган Асрор худди дудуқ боладай жавоб қайтарди:
-Танийман.
Асрорнинг панд бериб қўйганидан ғашланган Ғайрат изоҳ беришга шошилди:
-Боқиб олган ота-онамни танийди. Бу оғайним ўзи шунақа сал довдирроқ.
-Сен аралашма!-деди Сабоҳат уни жеркиб.- Яхши, гапларингга ишондим. Ўгай бўлса ҳам ота-онаси бор экан, демак, уйи ҳам бор. Йиқилиб тушиб сонини тирнаб олибди. Хўш, нима учун  уйига бормади? Ўгай онасидан қўрқдими? Ўгай онаси ямламай ютадиган ялмоғизми? Ўгай отаси  ғажиб ташлайдими? Ўртоғинг шунақа қўрқоқми? Эҳтимол ҳаммаларинг қўрқоқдирсанлар?
Асрор Сабоҳатнинг тикилиб туришига дош беролмай кўзларини олиб қочди-да, паст овозда жавоб қайтарди:
-Нега?.. Унақа деманг.
-Сен ўртоғингни кўргани келувдингми?
-Ҳа.
-Кўрдингми? Аҳволи тузукми?
Асрор айбдор одам ҳолига тушиб ютиниб олди-да, аранг: “ҳа”, деб жавоб берди. Бу жавобдан кейин истарали аёлнинг юзига ғазаб булути соя солди. Кўз қарашлари ҳам ўзгарди:
-Ҳечам яхши эмас!-деди у овозини баландлатиб.- Болани жувонмарг қиласанлар. Яраси ириб кетади. Ўртоғингни ё ўзинг олиб кет, ё ота-онасини чақир. Уни докторга кўрсатиш керак!
-Менам шунақа девдим, кўнмаяпти.
-Кўнмаяпти?.. Шу уйда бир нарса бўлиб қолса ким жавоб беради, сенми?
...бир нарса бўлиб қолса...
“Бир нарса бўлиб қолиш”нинг нима эканини тушунган Асрорнинг баданидан муз югуриб ўтгандай бўлиб, енгил титради. “Наҳотки? Наҳотки? Касали шунчалик хатарлими?” деган савол миясига гурзи каби урилаверди. Хатто кўзлари тинди.
-Сендан сўраяпман, жавоб бер!
Сабоҳатнинг зардали саволи уни ўзига келтирди.
-Нега энди мен?-дейишга аранг куч топди.
-Қамарга айтсам у ҳам шундай деган бўларди. Ҳамманг бирсанлар!- у шундай деб бармоғидаги узукни асабий равишда ўйнай бошлади. Асрор бу сукутдан фойдаланиб кетмоқ ниятида ўрнидан қўзғолганидан у яна гапини давом этди:- Йўқ, сен буларга ўхшамаяпсан. Бошқачароқсан, билиб турибман,-деди бу сафар юмшоқроқ оҳангда.- Сен ўқийсанми? Ҳа, ўқийсан. Кўзингдан  билиниб турибди. Бу ўртоғингнинг ўқишга тоқати йўқ. Ишламаса ҳам керак.   Сен нима учун буларга аралашиб қолдинг? Оқибатини ўйлаганмисан? Сенам буларга қўшилиб турмада чиримоқчимисан?
...буларга қўшилиб турмада чиримоқчимисан?
Шундай деди-ю гапининг совуқлигидан ўзи ҳам сесканиб кетди.
Нималар деяпти?!
...буларга қўшилиб...
Қамариддинга қўшилиб булар ҳам жувонмарг бўлади, дегани-ку, бу?!
...буларга қўшилиб Қамариддин ҳам жувонмарг бўлса?..
Нима деб қўйди-я?
Худо асрасин… Худо асрасин...
Қайси она фарзандига ёмонлик соғинибди-ки, Сабоҳат Қамариддинга ёмонликни раво кўрсин. Ўғри бўлса ҳам, жамият нафратига учраган бўлса ҳам у юрагининг бир парчаси. Она ўз юрагини узиб ташлаши мумкин, аммо боласидан тириклай айрилишга чидай олмайди.
-Унақа деманг. Биз ёмонлик қилмадик...
Асрорнинг маҳзунлик билан айтган гапидан сўнг у тарқоқ хаёлини жамлади. Милисахонадаги суҳбатни, Соли Муродовнинг саволларини эслади.
-Ёмонлик қилмадингми? Яхши, унда сен жар ёқасида турган экансан. Жар ёқасидаги одам довдираб юра-юра барибир йиқилади. Менинг ўғлим икки марта йиқилди. Сен ўзингни ҳам ўртоғингни ҳам эҳтиёт қил.
-Ўртоғимни ҳозир олиб кетаман.
-Қаерга олиб борасан?
-Билмадим... уйига.
-Йўқ, мен ҳозир “тез ёрдам” чақираман. Тўғри касалхонага олиб бориш керак.
Асрор “хўп бўлади” дегандай бош ирғаб, ўртоғини суяб турғазиш учун каравотга яқинлашди.
-Тўхта... Аввал чой ичиб олсин.
Сабоҳат шундай деб ошхона томон юрди. Дам ўтмай Асрорни ёнига чақирди-да:
-Ўртоғинг қайси куни йиқилиб тушган эди?-деб сўради.
Асрор “буни билишингиз шартми, уйингиздан кетяпмиз-ку?” дегандай унга қараб тураверди.
-Жавоб бергинг келмаяптими? Бу шунчалик сирли воқеами? Яраси йиринглаган, дўхтирга барибир аниқ кунини айтиш шарт.
-Сирли эмас, олтинчида эди.
...олтинчида...
Сабоҳатга ҳаммаси аён бўлгандай эди. Қандайдир оғир жиноятга ўзи аралашиб қолгандай қўрқиб кетди. Қўлидаги гугуртни ёқмай гарангсиб турди. Хаёлини биттагина қарор банд этди: қандай бўлса ҳам ўғлини асраб қолиши керак! Сабоҳат газни ёқди-ю дарров ўчирди. “Тез ёрдам” чақириш фикридан қайтди:
-Йўқ, сен ҳозир ўртоғингни суяб кўчага чиқ. Мен пул бераман, йўловчи машинада тезроқ етказиш керак. Мен сенларни танимайман, сенлар мени. Қамариддинни ҳам танимайсанлар. Қанақа ёлғонни тўқисаларинг тўқийверларинг. Тушундингми?
Асрор уй эгасининг амрини бажариш учун ўртоғи ёнига қайтди.

                    

 
Кейинги »