ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
             37. Қон ютган гуллар

Иккинчи учрашувда Афрўзанинг юзига қон югургандай, кўзларида жонланиш нури сезилгандай бўлиб, Бўрон енгил тортди. Гарчи бу сафар ҳам аёлдан садо чиқмаган бўлса-да, Бўрон унга тикилиб қараб ўтириш билан кифояланиб изига қайтди. Хотирот ўрмонзори сари йўл олганда шоир бежиз эсланмади. Афрўзани айни ўша кунлар кўриб, севиб қолган эди.
“Ўла-ўлгунча севаман”, деб ўйларди у.
“Ўла-ўлгунча севаман”, деб ўйларди қиз ҳам…
Лекин…
Айрилиқ ўлишдан анча илгари бўлди. Ўлим фариштаси жонларини оладиган пайтда қандай азобланишларини билишмайди. Бироқ, айрилиқ азобига чидашлари қийин бўлди. Бўрон қамоқда юрган кезлари ҳам, озодликка чиқиб, қасоснинг ҳузурли онларини кутиб яшаётганда ҳам шоирнинг бир шеърини кўп эсларди. Афрўза билан бўлган иккинчи сассиз дийдор ниҳоясига етиб, қоронғи йўлак зиналаридан тушиб бораётганида лабларидан беиҳтиёр ўша сатрлар уча бошлади:
                               Ҳаёт уммонда бир-бирин билмай
                               Шундай, биз тўқнашиб қолдик дафъатан.
                               Ўзинг айт, дилбарим, не айтсанг қилай,
                               Қандай айрилайин, энди мен сандан.
                               Севганим бор эди, дўстлар, менинг ҳам,
                               Начора, кетди у орсиз, қайғусиз.
                               Эҳтимол, бахтлидир менсиз у санам,
                               Лекин мен бахтиёр эмасман усиз...
Тақдир ўйинлари нақадар қалтис! Бу шеърни ёд олганида у Бўрон эмас, Келдиёр эди. Ширин ҳаётдан умиди ўлмаган эди. Ундан ҳали ҳеч кимдан нафратламасди. Афрўзадан айрилганидан кейин ўйлаб қараса, шеър унинг тақдирига бағишланган экан. “Шу шеърни ёдламасам ҳам бўлар экан, ёдимга муҳрлаганим учун бу қайғули сатрлар менинг бошимга айрилиқ тошларини ёғдирдиларми?” деб ўйлаган пайтлари ҳам кўп бўлди.
                               Шўрпешона ишқни толега йўйиб,
                               Жимгина тақдирга берганимда тан.
                               Ишончу, севгингни қўлимга қўйиб
                               Довдир ҳаётимга кириб келдинг сан...
Ҳақ рост, шундай бўлганди. Йигитликнинг ҳам ҳузурли, ҳам дардли кунларида бу қизга қалбини бериб қўйган эди. Афрўза атай эмас, эҳтиётсизик қилиб қўлидан тушириб юборди бу қалбни. Қалби топталган йигит уни кечира олмас эди. Гуноҳсизлигига ишонса ҳам, кечира олмай юрди. Кечира олмаса ҳам, бутунлай унутишга қурби етмади.
                               Сенинг кўзларингга қилдим илтижо,
                               Бўлмай деб энг сўнгги меҳрдан узоқ.
                               Инонгил, бу севги эмасди, асло,
                               Алданиб ўрганган дард эди бироқ...
Севги эмасмиди? Севгига муҳтож покиза қалбни алдаган ҳавасмиди? Шундай дейилса, қалбни ҳавас чангалидан юлиб олиш шунчалар машаққатми? Беғубор тонг каби гўзал, тонг чоғи очилган ғунча каби, шу ғунчадаги шабнам каби мусаффо туйғу наҳот ишқ эмас, ҳавас эди? Осмон каби бепоён кўзлар севинчи янглиғ ширин туйғуларнинг ширин фарзанди наҳот ҳавас бўлса? Юлдузлар нима учун сўнадилар? Кимларга хиёнат қиларлару сўнг уятданми сўнарлар? Унинг юлдузи ҳам хиёнат этди... Лекин сўнмади…  Уйи ҳувилласа чидар эди. Қора гумонлар ғолиб келиб, ҳорғин кўзларига айрилиқ пардаси тортилиб, дунёси ҳувиллаганида юраги қандай дош берди экан? У умид билан тикилган деразадан зулумот боқаверди... боқаверди...
                               Ёлғиз сендан – ёлғиз тасалли – севинч
                               Ёлғиз сендан – ёлғиз бедаво – алам.
                               Ахир, сен-ла, бирга бўлолмасман ҳеч,
                               Ахир сени ташлаб кетолмасман ҳам...
Қандай ташлаб кетсин? Ташлаб қайга кетсин? Гўрдан бошқа яна қайда юпанч бор?   Бу томонларга келишда Афрўзани ўзи билан олиб кетиш режаси йўқ эди. Энди ташлаб ҳам кетолмасди. Бу ўксик аёлнинг нима сабабдан ўлимга ҳукм қилинганини у англай олмади. “Хотини билан қизининг ўлимини мендан кўриб, ўч олмоқчи эдими? Йў-ўқ, Саломат учун ўч олишга қасд қиладиган одам уни беҳад даражада севиши керак эди. Афрўзани шунча йиллар ичи мен учун асраган эдими? Келишим билан ўлдиришдан муддаоси нима?” Қанча ўйламасин, тўғри жавоб топа олмади. Тўғри жавобни Акмалнинг ўзигина билар эди. Бўроннинг қайтганини сезиши билан бу жойлардаги лаззатли умри ниҳоясига етганини билиб, гўзал хотини билан четга чиқиб кетишни режа қилди. Кета туриб Афрўзанинг ўлигини унинг оёғи остига ташлаб: “Буни мен билан талашган эдинг, ана сеники бўлди!” демоқчи эди. Лекин вазият соат сайин мураккаблашаётганини англаб, жиннихона раҳбарига аёлни ўлдириб, эгасиз матоҳ каби кўмиб ташлашни буюрганди. Назарида Афрўзанинг  изсиз йўқолиши Бўрон учун яна бир ортиқча ташвиш бўларди.
Бир-бирига чоҳ қазишнинг оқибати нима бўлишини иккови ҳам билмас эди.
Оқибатдан бехабар Бўрон хотирот ўрмонзори ичра умид сўқмоғини изларди…
Афрўза билан учинчи учрашувида шу сўқмоқни топмоқ илинжи бор эди. Кўп қаватли уй деразаларидан зулмат бағрига оловли ўқлар мисол отилаётган чироқ нурлари атрофни ёритишга ожизлик қилади. Бўрон бу деразаларга ўйчан тикилиб туриб қолди. Ҳар бир дераза ортида ўзгача бахт ҳукмрон, ҳар бир дераза ортида ўзгача қайғу яширин. Ҳов сариқ парда тортилган дераза ортида Бўронни нима кутяпти – бахтми ё қайғу?
                               Мен кимнидир кутгайман маҳзун,
                               Мен кимгадир йиғламоғим шарт.
                               Танҳолик-ла турибман ўзим,
                               Менинг билан биргина зулмат...
Зулматга ҳамроҳ кимса қайга борсин? Ўксиб-ўксиб ахтаради нур ва қоронғуда бўлгайдир адо! Бўроннинг қисмати наҳот шундай бўлса?
Эшикни очган Ханифа Бўронни хушхабар билан кутиб олди.
-Бугун анча тузуклар. Озгина гаплашдилар. Кўп нарсаларни айтмадилару лекин юраклари зардобга тўлиб кетганга ўхшайди бояқишнинг. Вақтингиз бўлса тоғларгами, далаларгами олиб чиқиб айлантирсангиз дарров ўзларига келиб қолардилар. Бунақа уйда соғ одам ҳам сиқилади.
Бўрон аёлнинг таклифини маъқуллаб, ичкари уй томон юрди. Афрўза каравот устида эмас, дераза ёнида ўтирарди. Эшик очилиши билан ўгирилиб қаради. Кўзлар тўқнашди… Худди биринчи қараш каби... Бўрон энтикди… Афрўзанинг киприклари пирпиради. Ўша хиёнат ҳам, орадаги узоқ айрилиқ ҳам тушдаги аянчли воқеа каби туюлди. Улар қўрқинчли тушдан чўчиб уйғонган каби бир-бирларидан меҳр истаб тикилиб турардилар. Афсуски, бу туш эмасди. Айрилиқ йиллари азобини бир қўрқинчли туш ўзига сиғдиролмасди.
Соғинган нигоҳлар учрашуви тез барҳам топди. Афрўзанинг кўзлари вафо қилмади, ерга қараб олди. Бўрон стулни аёлнинг қаршисига қўйиб ўтирди. Афрўза мажолсиз титраётган бармоқларини яширишга жой излагандай атрофига олазарак боқди. Бўрон айни  онда биринчи севги қаршисида лол титраётган Келдиёр ҳолига тушган эди. У ўзидаги ожиз журъатсизликни тез енгди, аёлнинг қўлини олиб, икки кафти орасига қўйди. Афрўза сесканиб кетгандай бўлди. Бўрон унга тикилди-ю, ҳудди ўша ҳузурли онлардаги каби пичирлади:
                               Айланиб тушар қор йўлимга...
                               Қўлингни қўйгил ёр, қўлимга.
                               Сен қолдинг муҳр каби лабимда,
                               Сен – бир дард асабий, қалбимда.
                               Кўзимга беркитай, ва лекин
                               Ёшдай оқиб кетма, севгилим...
Ҳудди йигитлик чоғидаги ҳарорат билан пичирлади. Афрўза эслади ўша онларни. Кўзларида армон ёшлари кўринди. Бўрон эса бу ўзгаришдан руҳланиб давом этди:
                               Янги тонг.
                               Тонгда эриб кетди
                               Кеча.   
                               Уйқусини қувиб кўчанинг
                               Автолар шовқин солиб кечар.
                               Дунё сўрармидим сендан,
                               Азизам, шу дақиқа.
                               Шунчаки, тонг нафаси янглиғ
                               Табассуминг керак
                               Фақат...
Табассум ҳадя этарди. Аммо қани у табассум? Йигирма йил жилмайиш нималигини билмаган лабларга энди табассум қандай қўнсин? Мижжалар ҳам узоқ йиллар давомида кўз ёшларига чанқоқ эди. Афрўзанинг ўзини ҳам таажжубга солиб, мижжалар намланди. Бўрон қорачиқдаги жонланишни, икки томчи ёшни кўрди.
                               Бир қушча дераза ёнида
                               Ўтирар паришон ва ғариб.
                               Йиғлайди, кўзлари ёнади,
                               Кўзлари иккита марварид...
Унда бу сатрларни ўқимаган эди. Унда армон ёшлари бу кўзларга бегона эди. Унда бу кўзлардан эҳтирос нури отилиб турарди. Унда “киприк - ханжар,  карашма – тиғ, кўз ташлаш эса яшин” эди. Ханжарга қиёс этиб бўлмайдиган киприклар мағлуб лашкар каби маъюс терилиб турибди. Карашма ўлган. Яшин сўнган…
Унда бу сатрларни ўқимаган эди. Ҳозир ҳам бу сатрлар лабларидан учмади. Хаёлини шунчаки ёритиб ўтди.
                               Мен унга қарайман оҳиста,
                               Мен қушча ҳолига йиғлайман.
                               Ва лекин билмайман, не истар,
                               Билмайман, ҳеч қачон билмайман...
Унда бу сатрларни ҳам ўқимаган эди. Ҳозир ҳам бу сатрлар лабларидан учмади. Хаёлини шунчаки ёритиб ўтди…
Эшик очилиб, Ханифа кўринди. Ичкарига кирмай:
-Ош дамлаб қўювдим, сузаверайми?-деб сўради.
-Ҳа, биз чиқамиз,-деди Бўрон унга, кейин Афрўзага қараб “юринг”, деб таклиф қилди.
Афрўза иссиқ кафтлар орасидаги қўлини тортиб олиб, аввалги ҳолатига қайтди. Палов ош қанчалик тотли бўлмасин, унинг хабари тотли онларни тўзитиб юборди. Туйғуга қорин ғами ҳеч қачон ошно бўлган эмас. Ҳозир бу ҳақиқат такрор исботини топди. Бўроннинг қайта-қайта таклифларига маъносиз кўз қарашлари билан  жавоб берилди.
Бўроннинг овқат егиси йўқ эди. Қорни оч бўлганда ҳам Афрўзани ташлаб чиқиб кета олмас эди. Бўрон Афрўзага, Афрўза гиламга тикилиб анча ўтирдилар.
                               Айт-чи, мени унутдингми,
                               Гулларим қонлар ютдими?
                               Унутдингми, эҳ, бир йўла
                               Ёруғ дунёдан ўтдими
                               Муҳаббатим эккан гуллар?!
Бўроннинг лабларидан учган ҳар бир сатр  Афрўзанинг қалбига камон ўқи каби санчилиб, уни сескантирди. Бўрон буни яхшилик аломати деб фаҳмлаб, давом этди:
                               Агар сендан тонар бўлсам,
                               Насибам    оҳу-зор ўлсун,
                               Мозорим кулга айлансин...
Шеър охирига етмади. Афрўза бағрини куйдираётган фарёд вулқонини тўхтата олмай бирдан хўнграб юборди. Аввал ўзини унинг бўйнига ташлагиси келди. Лекин бундан ўзини тутишга куч топди. Бу ҳолда ўтира олмас ҳам эди. У сапчиб ўрнидан турди, гўё қочиш учун жой қидиргандай аланглади. Охири ўзини каравотга юзтубан ташлашдан ўзга чора топмади. Бўрон уни юпатмоқчи бўлди. Бировни юпатишга эмас, қон қақшатишга ўрганиб қолган Бўрон бу ҳолда иложсиз эди. Эшикни очиб, Ханифани чақирди. Ўзи меҳмонхона ўртасини эгаллаб турган стол ёнига ўтирди. Совий бошлаган паловдан таралаётган ёқимли ҳид иштаҳасини қитиқламади.
Ичкарида ҳўнграш овозлари анчагача тинмади.
Бўрон буни руҳий ҳолатдаги ўзгариш, деб ўйлади. У Афрўзанинг юрагини кемириб ётган кулфат қуртларининг азобини ҳис қила олмас эди.
Унинг билгани: севар эди...
Унинг билгани: хиёнат бўлди...
Бўрон кечиришга ҳаракат қилди. Афрўза, гарчи ёлғиз ўзигина айбдор бўлмаса-да, ўзини кечиришга уринмади ҳам. Одамзот ҳаёт сўқмоқларида кўп тояди, кўп қоқилади. Бу сўқмоқлардаги тиконларни ялангоёқ босиб пушаймон бўлади.  Афрўза ўша дақиқалардаёқ пушаймонликнинг аччиқ сувини ичди. Дори деб ўйлади, кўнгил яраларига малҳам бўлар, деб умид қилди. Бу пушаймонлик  аччиқ бўлгани билан шифо бергувчи тириклик суви эмасди. Яраларга малҳам бўла олмади, билакс, мадда боғлашига сабаб бўлди.
Ровийлар демишларким, иттифоқо ҳукмдорнинг кўзи боғбоннинг гўзал хотинига тушди-ю шайтон васваса қила бошлади. У боғбонни бир баҳона билан сафарга жўнатиб, гўзалга “барча эшикларни яхшилаб беркит”, деб буюрди. Жувон амрни бажаргач, эҳтиёт юзасидан сўради:
-Ҳамма эшикларни яхшилаб беркитдингми?
-Йўқ,-деди жувон,-учта эшикни ҳарчанд уринсам ҳам беркитолмадим.
-Қайси эшиклар экан, ўзим беркитай,-деди нафсга банди ҳукмдор.
-Уларни сиз беркитолмайсиз. Мен виждон, ҳаё, садоқат эшикларини беркитолмадим.
Ҳукмдорда озгина бўлса-да, инсоф бор экан, аёлнинг маънодор гапини эшитиб, ўзининг қилиғидан уялди ва шайтон васвасасидан қутулди.
У эса... Бу эшикларни беркитган эди. Бу гўзал йигитни дугонасидан тортиб олмоқчи эди... Бу кўркам йигитга қизларнинг иккови ҳам ёқарди, аммо икковини ҳам севмас эди. Иккаласи ҳам унинг учун кўнгилхушлик учун фойдаланиладиган бир матох каби эди. Афрўза буни биларди, Келдиёрнинг улуғ муҳаббат билан севишини ҳам биларди. Ҳатто кўркам йигитдан юз ўгириб, уни севишга ҳам уринди. Бироқ, нодон кўнгил унинг истагига бўйсунмади.
Келдиёр эса Афрўза мени севади, деб ишонарди.
Ўшанда... ишонч ўлди. Ишончга қўшилиб ундаги барча покиза туйғулар ҳам ўлди. Йигирма йилдан бери у руҳсиз бир тана. Туйғусиз бир вужуд. Хотиралар уйғонганида туйғу ҳам жонлангандай бўлди. Ўша жонбахш туйғуга банди Бўрон Афрўзанинг тинчланишини кутиб ўтирди. Ханифа чиқиб “ухладилар шекилли”, дегач, ўрнидан туриб, ташқарига йўл олди.  
Афрўза ухламаганди. У қилган ишидан пушаймон бўлган дамда ўзига жазони ўзи белгилаб, ҳукм чиқарган эди. Ўтган азобли йилларда ҳам ҳукмини ўзгартирмади. Қачондир Келдиёрнинг келишига ишонди. Ҳукм ижросини Келдиёр адо этишини истади. Унинг назарида бу ижрога фақатгина алданган умид соҳибигина ҳақли эди.
Ҳижрон йилларидан сўнг Келдиёрни дастлаб кўрганда ҳам, кейин ҳам унинг чеҳрасида зулмкорлик булутини кўрмади. Аксинча, йигитлик чоғидаги муҳаббат оташи сўнмаганини сезди.
Бундай одам ҳукмни ижро эта олмайди!
Бундай одам соф муҳаббатга лойиқ...
Бундай одам хотиранинг кир тўрларидан қутулиб, эркин парвоз қилмоғи керак...
Эрталаб эса…
                                                 ***
Бўрон Акуланинг уйига келганда Ханифани кўриб, ажабланди:
-Уйни нега ташлаб келдинг? Ҳеч қаёққа чиқмаслигинг керак эди-ку?
Ранги оқариб, лаблари титраётган Ханифа бу саволга жавоб бера олмади. Унинг ўрнига Акула гапирди. Афрўзанинг ярим кечаси деразани очиб, ўзини пастга ташлаганини оддий хабар каби маълум қилгач:
-Боши билан тушиб мажақланиб кетибди,-деб изоҳ берди.
-Ғафлат...-деб пичирлади Бўрон. Кейин  Ханифага қараб бақирди:-Ғафлат! Ўзингни ҳам  ташлаш керак ўша ердан!
-Ҳозирча унинг кимлигини, қайси деразадан ташлаганини билишмабди. Ишкал чиқмасдан туриб булар қайтиб келишсин,-деди Акула маслаҳат оҳангида.
-Йўқ!-деди Бўрон унга қараб бақириб.-Ўша ерда тухум босиб ўтирларинг. Сенлар янги кўчиб келгансанлар. Уни кўрмагансанлар, танимайсанлар...
-Шунақа бўлгани ҳам яхши. Ҳеч ким танимаса даъвогар ҳам йўқ, “Иш” ҳам очилмайди. Эгасиз ўликнинг иши осон,-деди Акула, Бўроннинг вужудини кемираётган ғалаённи англамай.
Бўрон бу гапни эшитиб уни тепиб юборгиси келди. “Бу аҳмоқ ўладиган бўлиб ўтирибди-ю, лекин ҳозир пайти эмас”, деган тўхтамда, уйдан чиқиб кетди.
“Эгасиз ўликнинг иши осон”...
Акуланинг бу совуқ гапи уни кўчада таъқиб этиб бораверди. У Афрўзани ўлим чангалидан қутқариб олганига хурсанд эди. Аслида ўлим ҳукми ижросини ўз бўйнига олган экан. Бу мудҳиш ўлимда Бўрон ўзини айблади. Қасос онини йигирма йил кутгани учун ўзини лаънатлади. Бу шаҳарга қайтиб келгани учун ўзини ўзи қарғади.  Лаънату қарғиш тошларига кўмилиб кетса ҳам кўнгли тинчимади. Умри азоб билан ўтган муштипарнинг ўлиги хорланишини истамади. Шаҳардаги қадрдонларини ишга солди. “Бугун кундузи ўликни олиш имкони йўқ, кечки пайт ўзимиз олиб, мозорга кўмамиз”, дейишгач, сал тинчигандай бўлди.
Кечки пайт мозорга борди.
У ўликлардан қўрқмас эди. Лекин бу сафар мозорнинг совуқ нафасидан эти жунжикди. Бу ердан тезроқ чиқиб кетгиси келди. Кафанланган ўликни олиб келишганда жонсиз киприклар ортида марварид сингари йилтиллаган икки дона ёшни кўргандай  бўлди. Афрўза кўзларидаги шу марварид ёш билан лаҳадга кираётгандай туюлди. “Гувоҳлар кўпаймасин”, деган мақсадда  эҳтиёт чорасини кўриб, муллани чорлашмаган эди.
 “Бунинг йўли осон экан, жума куни “ғойиб жаноза” деганини ўқиб қўйишса ҳисобга ўтавераркан”... Қадрдонининг бу “фатво”си унга тасалли берди. Лаҳад оғзи гувалалар билан ёпилиб, тупроқ тортилаётган пайтда Бўроннинг лаблари аста пичирлади. Ёнидаги қадрдони “Қуръон ўқияпти”, деб ўйлади. Қамоқдалигида Бўронга татар домла бир-икки кичикроқ сураларни ёдлатган эди. Хотирот ўрмонзорига ҳибс этилган Бўрон ҳозир ёд олган оятларини эсламади. Бунинг ўрнига Афрўзага сўнгги бор ўқиган сатрлар беиҳтиёр равишда лабларидан учди:
                               Айт-чи, мени унутдингми,
                               Гулларим қонлар ютдими?
                               Унутдингми, эҳ, бир йўла
                               Ёруғ дунёдан ўтдими
                               Муҳаббатим эккан гуллар?!
Қабристондан чиқишаётганда қадрдонига “мабодо шу шаҳарда ўлсам, ёнига қўй”, дегиси келди-ю ўз оламида кулгига қолиши мумкинлигини ўйлаб, тилини тийди. Шу онда кимдир қулоғи остида: “туя ҳаммомни орзу қилган экан, ҳали сенинг ўлигинггга бунақа мозор насиб этадими ё йўқми...” деб шивирлагандай бўлди. Бу шунчаки хаёлига келган гапмиди ё чиндан кимдир шивирладими, англамай, атрофига аланглаб олди.
Ҳаёт – бешик ва тобут орасидаги тор бир йўл ва йўлчиликдир. Дунё ҳаёти сўнгсизлик ичида бир совун кўпиги кабидир. “Инсонлар идрок қилган ҳаёт нимадан иборатдир”? деган саволга ернинг захи ва қабр тошларининг қаттиқлиги энг тўғри жавоб бўлур эди. Шундай экан, нафсоний орзулар ва вужуд йўлида ўтган умрнинг маъноси нима ҳам бўлур эди?..
Афсуски совуқ қабртошлар оралаб бораётган Бўрон бу ҳақда ўйламас эди.

                   

 
Кейинги »