ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
                  38. Кутилмаган ташриф  

Уйга кириб келган Қамариддин бу манзарани кўриб ҳайрон бўлди: Ғайрат диванда ўтириб чой ичяпти, ёстиқ-чойшаблари олиб қўйилган, Асрор унинг ёнида... гўё иккови қайгадир кетишга отлангандай…
-Сен нима қилиб ўтирибсан?-деди Асрорга.
Ўғлининг келганини билган Сабоҳат ошхонадан чиқиб, Асрорнинг ўрнига жавоб берди:
-Бу яхши бола экан, ўртоғини олиб кетгани келибди. Ўртоғини ота-оналари  жуда-жуда соғинишаётган эмиш?
Қамариддин Асрорга “гуллаб қўйдингми?” дегандай қаҳрли нигоҳини қадаб: “Бунинг ота-онаси соғинадиган хилидан эмас. Минг йил кўрмаса ҳам парвойига келмайди”, деб минғирлаб қўйди.
-Соғиниш-соғинмаслигини сен ҳал қилмайсан,-деди Сабоҳат қатъий оҳангда.- Ҳозир чой ичиб бўлганидан кейин кетишади.
-Бўпти, ҳайдайверманг, кетишади. Фақат ҳозир эмас, кечки пайт.
-Нима учун?-Сабоҳат шундай деб  дераза томон юрди.
-Шундай қилиш керак,-деди Қамариддин ўжарлик билан.
Сабоҳатнинг ўжарлиги ўғлиникидан кам эмасди:
-Боланинг аҳволи оғир. Ҳозироқ кетиши керак.
-Агар у “ҳозироқ”  кетса, менам кетаман, шунданк кейин умуман қорамни кўрмайсиз. Уйингизда битта ўзингиз яйраб яшайверасиз.
-Сен менинг ўғлимсан. Бу уйда менинг айтганим бўлади. Булар кетганидан кейин эса сен менга рост гапни айтасан. Эҳтимол, бу гапни тегишли жойга бирга борганимизда яна такрорларсан.
-Ойи,  қўлимдан етаклаб юрадиган даврларингиз ўтиб кетган. Келинг, баҳслашмайлик.  Ҳар биримиз ўзимизнинг ишимизни қилиб юраверайлик.
Ўғлининг бу гапи она юрагидаги бир томирчани узиб ташлагандай бўлди. Сабоҳатнинг нафаси қайтиб, деразани очиб юборди.
-Тўғри айтасан, баҳслашмайлик. Шу дақиқага қадар мен фақат сенинг кўнглингга қараб яшадим. Яшаш тарзимизни ўзгартириш вақти етганга ўхшайди. Берган оқ сутимга рози бўлишимни истасанг, энди менинг айтганимни қиласан. Бошқа гапга ўрин йўқ.
Қамариддин эътирозга оғиз жуфтлади-ю ўртага оқ сутга розилик масаласи қўйилгани сабабли тилини тийди. Онаси шу пайтга қадар бундай кескинликка бормаган эди. Ранжирди, кўнгли ўксирди, йиғларди, ялинарди… Берган оқ сути ҳаққи қасам ичгудай бўлмаганди. Қамариддиннинг қалбига зулм олами эгалик қилгани билан унинг томирларида оқаётган қонда онани у дунё-бу дунё норизо қилиш иллати йўқ эди.
Сабоҳат кескин гапларини айтаётганида  йўлаклари  яқинида тўхтаган машина унинг диққатини тортди. Машинадан тушиб, йўлак сари юрган Соли Муродовни кўргач, чўчиб кетди, нима қилишини билмай саросималаниб, орқасига ўгирилди.
-Бўлди, бас, овозларингни чиқармай тек ўтирларинг. Уйда ҳеч ким йўқ,-деди ҳавотирли овозда.
Қамариддин онасидаги бу ўзгаришдан таажжубланиб, унга яқинлашди:
-Нима бўлди, ойи?-Сабоҳат жавоб беришга улгурмай Қамариддин дераза оша ташқарига қараб Соли Муродовни кўрди-ю энсаси қотгандай:- Ҳа, шундан қўрқдингизми?-деб қўйди.
-Танийсанми?-деб сўради Сабоҳат унинг ҳотиржам боқаётган кўзларига қараб.
-Менинг милисани танишим табиий, сизнинг  танишингиз қизиқ?
-Ўғлим шунақа бўлгач, менинг танишим ҳам табиий.
-Гаплашдингизми?
-Мен сенга ҳисоб бермайман!-Сабоҳат кескин тарзда шундай деб хона ўртасига қайтди-да, Ғайратга қаради:-  Буни  кўрмаслиги керак. Жим ўтирларинг.
Сабоҳат даҳлизга чиққанида Ғайрат Қамариддинга умидсизлик билан қараб, ҳазин овозда:
-Ойинг сотиб қўяди,-деди.
-Сотмайди, қўрқма,-деди Қамариддин унга далда бериб. Сўнг гапи ишонарли бўлиши учун қўшиб қўйди:- Сотадиган бўлса... онам бўлса ҳам аямайман... ўлдираман!..
Бу онда йўлак сари юрган Соли Муродовнинг телефони жиринглаб, тўхташга мажбур бўлди. Талъатнинг ҳовлиқиб айтган дастлаби гапини англамай “қайтарчи”, деб сўради.
-Муҳим янгилик: буфетчини охирги марта Қамар Исматов билан чиқиб кетганини кўришган. Даминовнинг мурдаси сувдан чиқарилган куни кечқурун. Исматовни тезлик билан қамоққа олиш керак.
-Шошилма. Ҳозир қаердасан?
-Бўлимдаман. Дискотека хўжайини сал гумонсираб қолди шекилли. Кеча “буфетни сенга ишонаман», дегандай қилган эди, бугун умуман хизматчи керакмас, деб жавобимни бериб юбора қолди.
-Хизматчи керак бўлмаса ҳам бугунча кечки пайт дискотекада маишатингни қилиб  юравер.
-Дискотека бугун очилмаса керак. Беш-ўн кунга ёпмоқчи, у ер-бу ерини оқлаб, мойлаш керак, дейди.
-Ишлари энди қизиётган пайтда-я! Қизиқ... Қўрқяптими ё бирон сирни яширишга уриняптими? Яхши. Аниқлаймиз буни ҳам. Сен ишхонада ўтириб тур, ўзим қўнғироқ қиламан.
Соли Муродов телефонини ўчиргач, йўлакка кириб, иккинчи қаватга кўтарилди. Уй эшигига қадалиб турган Сабоҳат қадам товушларини эшитиб, қўрқувдан титрай бошлади. “Мендан яширишаётган фалокатни милисадан беркита олишмайди. Ҳозир киради-ю уччовининг қўлларини кишанлайди!” деган ўй хаёлини чақмоқ нури каби ёритиб, жонини суғуриб олгандай бўлди. Қўнғироқ жиринглашини хавотир билан кутди. Ташқаридаги оёқ товуши рўпарадаги эшик томонда сўнди. Сабоҳат қўрқув ва ҳавотир тўлқинини енгиб, эшик туйнукчасидан мўралашга журъат топди. Соли Муродов уни ажаблантириб, қўшни хонадон эшиги ёнидаги қўнғироқни босди. Эшик қия очилиб, аввал қўшни кампир сўнг қария кўринишди. Капитан ўзини таништириб, ҳужжатини кўрсатди-да:
-Қўшнингиз Қамариддин ҳақида бир-икки оғиз гаплашиб олмоқчи эдим,-деди узрли оҳангда.
Кампир унга синовли назарини қадаб, худди томдан тараша тушгандай сўради:
-Нима бало, яна одам ўлдирибдими?
Кампирнинг бу қўпол саволини эшик ортида туриб эшитган Сабоҳатнинг баданидан муз югургандай бўлди. Бундай саволни кутмаган Соли Муродов эса ажабланиб, унга тикилди:
-Нимага бундай деяпсиз, олдин ҳам одам ўлдирибмиди?
-Ўлдирганини кўрмаганман. Лекин ўтириб чиққан-ку? Қамалганлардан ҳар балони кутса бўлади. Одам ўлдирмган бўлса  милиса суриштириб келармиди, а?
-Холажон, милиса фақат қамаш учун суриштирмайди. Қамариддин жинояти учун жазосини олган. Энди тўғри йўлга тушдими ё йўқми, деб маълум вақтга қадар кузатиб юрамиз. Қўшнингизнинг шу кунлардаги юриш-туриши қанақа?
-Юриш-туриши бинойи. Тинчгина юради. Саломни канда қилмайди,-деб гапга аралашди кампирининг орқасида турган қария. Унинг бу ўзбошимчалиги кампирга ёқмай  жеркиб берди:
-Сиз ҳамма нарсага бурнингизни тиқавермай тек туринг. Билмасангиз мана, мен гапирай: у гўрсўхта ҳеч кимга салом бермайди: гунг-соқовнинг ўзи. Тумтайиб ўтиб кетаверади.
-Айб ўзингда, бир марта бола пақирнинг кўнглига тегадиган гап айтгансан. Шунинг учун сенга салом бермайди,-деди қария кампирига бўш келмай. Кампир  бу дашномга парво қилмай, Соли Муродовга қараб гапини давом эттирди:
-Кўнглига тегса тегмаса  мен тўғрисини айтганман. Сиз унинг  кўзларига қаранг, одам чўчийди. Қамоқдан келган кунлари бир ойгача қўрқиб, ухламай чиққанман.
-Ичмайдими, муштлашиб ғалва чиқармайдими?
-Ичган-ичмаганини кўрмаганман. Тинч юришга юради-ю... лекин ўшанда қамоқдан келганида...
Соли Муродов кампирнинг гап халтасини очишига йўл қўймай, навбатдаги саволни берди:
-Уйларига одам кўп келадими?
-Унақа кўп келмайди.
-Охирги марта кимнинг келганини кўрувдингиз?
-Эсимда йўқ.
-Бир болани кўрдик-ку?-деди қария.- Ўзинг мақтадинг, “одобли бола экан, қироат билан салом берди”, дединг?
Эридан бундай  танбеҳ эшитишни ор деб билган кампир яна жеркиди:
-Сиз тек туринг! Деган бўлсам дегандирман. Эсимда турибди. Анави куни бир ёқимтойгина бола келиб кетувди.
-Бу бола илгари ҳам келармиди?
-Келган бўлса келгандир, лекин мен бир мартагина кўрдим. Кўзларига қараб, ақлли болага ўхшатдим. Мен  бир қарашимда одамнинг қанақалигини аниқ биламан, адашмайман. Қамарга ўхшаб ўтирадиганлар хилиданмас у бола.
Соли Муродов Зоир берган суратни чўнтагидан олди-да, “қаранг-чи, ўша одобли бола булар орасида борми?” деб кампирга кўрсатди. Кампир “ҳа, мана шу-да, кўзларига қаранг, адашмабманми?” деди.
-Қамариддиннинг ёши каттароқ ошналари келмасмиди?
-Бунақаларини кўрмаганман.
-Балки келаётгандир, сен қаёқдан биласан, пойлаб ўтирибсанми?
Қария бу танбеҳига жавобан ҳам аввалги оҳангдаги жавобни олди:
-Сиз тек туринг! Келса мен билардим.
-Бугун уйларида ҳеч ким йўқми?
-Ҳали Сабоҳатхоннинг чиқиб кетаётганларини кўрувдим. Қайтганларидан хабарим йўқ. Бечора жудаям яхши аёл-да! Қаёққа борса, менга бир нарса илиниб олиб келади. Худо шунинг ўғлига ҳам инсоф берсайди, роҳатини кўрсайди.
-Ҳа, ана энди ўзингга келдинг, ҳадеб ўғлини ёмонлайвермасдан уларни дуо қилавер. Аллоҳим бу хонадоннинг тинчини, бахти-саодатини берсин!  
Соли Муродов  миннатдорлик билдириб, хайрлашса ҳам улар қизиқувчанликлари туфайли эшикларини дарров ёпа қолмадилар. Капитан Сабоҳатнинг қўнғироғини учинчи марта чалганида кампир:
-Уйда ҳеч ким йўқ, Сабоҳатхон бўлсалар дарров очардилар,-деб  изоҳ берди. Соли Муродов бу ақл учун ҳам раҳмат айтгач, изига қайтди. У касбига ҳос нозик туйғу билан ичкарида одам борлигини сезган эди. Эшикнинг очилмагани ундаги гумонга қувват берди. Даминовнинг қотилларини топиш йўлидан тўғри бораётганига ўзида қатъий ишонч ҳосил бўлди. Эндиги вазифаси гумонлар  эмас, аниқ далиллар билан прокурорни ишонтиргач, жиноятчиларни аниқ режа асосида ҳибсга олишга  киришиш эди.

                        

 
Кейинги »