ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
             42.Тасдиқланган таҳмин

Иккинчи танаффусда мактабдан чиққан Асрор Қамариддиннинг уйига йўл олди. Изидан одам тушганини хаёлига ҳам келтирмай, шошилганича бораверди. Зиналардан югуриб чиқиб, қўнғироқ тугмасини босиши билан эшик дарров очилмади. Қўнғироқ иккинчи жиринглашида  эшик қия очилди. Сабоҳат хансираб турган йигитчани кўриб, чўчиб кетганини намойиш қилиш учун,  “вой Худойим, сенмидинг?” деб кўкрагига туфлаб қўйгандай бўлди:
-Келганинг яхши бўлди,-деди у йигитчани ичкари бошлаб.-Ўртоғингнинг аҳволига бир қарагин. Уволига қоласанлар, демаганмидим. Қамарнинг гапига кирмай, кечанинг ўзидаёқ жўнатиб юборишим керак эди, ўзим бўшлик қилдим.
Асрор кўзлари ярим юмуқ, оғир хансираётган Ғайратни кўриб, қўрқиб кетди. У томон аста яқинлашиб, ёнига тиз чўкди. Кафтини пешонасига қўйди.
-Ғайрат,-деди меҳрибонлик билан. Иситма оташида хушини йўқотган Ғайрат унинг овозини эшитмади. Асрор ҳавотирдаги Сабоҳатга бир қараб олиб, энди баландроқ овозда чақирди:-Ғайрат!
Ғайратда кичик бир ҳаракат ҳам сезилмади. Унинг ҳали ҳаёт эканини фақат оғир нафас олишидангина билиш мумкин эди. Бир неча кунлик қўрқув талвасаси чангалидаги Асрор энди тамоман ўзини йўқотди. Мактабдан чиқиб келаётганида бу уйда Қамариддинни учратишни ўйлаб, айтадиган гапларини тайёрлаб қўйган эди. Ҳозир ҳамма-ҳаммасини унутди. Бошига гурзи тушган каби бақрайиб қолди. Сабоҳат уни билагидан ушлаб, ўрнидан турғизди:
-Ҳозир “тез ёрдам” чақирдим,-деди унинг бежо кўзларига тикилиб.- Сен икки қулоғинг билан эшитиб ол: мен уни ҳам, сени ҳам танимайман. Сенлар Қамариддинни ҳам танимайсанлар. Мен бу болани йўлакда беҳуш ётганида учратиб қолдим. Сен эса кўчадан ўтиб кетаётган эдинг. Сени мен ёрдамга чақирдим. Биллалашиб уйга олиб кирдик, тушундингми?  Анграйма!-шундай деб юзига енгил шапати уриб қўйди.-Тушундингми, деяпман? Сен энди менга айтасан: нима бало қилувдиларинг? Ўғирликка тушдиларингми ё бировни ўлдирдиларингми? Айт!!-Сабоҳат Асрорни икки елкасидан ушлаб силтади. Асрор эса карахт ҳолида тураверди.-Серрайма! Агар бу бола бир нима бўлса, кўрадиганларингни кўрасанлар...
Сабоҳат бу болалар қаторида ўз ўғлини нима кутаётганини ҳис қилиб, кўзларига ёш олди. Асрорни қўйиб юборди-да, ошхонага кириб кетди. Ичкаридан унинг йиғламсираган овози келди:
Эй Худо, менга шунча азобларинг каммиди? Менга нега бердинг бу ўғилни, айт, умримни азобда кечиришим учунми?! Ундан кўра мени бепушт қилиб яратсанг бўлмасмиди?! Тирноққа зор ўтиш азобига чидардим. Лекин бу азобингга чидолмайман!..
“Худойим, нима гуноҳ қилувдим”...
“Қайси гуноҳим учун жазолаяпсан, Худойим”...
Дунёни шундай нолалар босиб кетган. Бу нолалар яраланган қалблардан вулқон каби отилиб чиқади. Ажабки, гуноҳларини била туриб фарёд урадилар. Ажабки, ажр қилмишларига яраша бўлаётганини тан олгилари келмайди. Жазо они келганда ортларига қараб қўймайдилар. Дунёнинг яралиши шундай-ки, кунлар - ўқ, инсонлар эса нишондир. Дониш аҳлидан ҳикматким: “Эй инсон, замон ҳар куни сени ўқлар билан ўқлаётир ва бутун вужудингни ҳар бир ҳужайрасигача илма-тешик қилиб кечаю кундуз илгакли игнаси билан тўрлаётир. Кундузлар ҳам, кечалар ҳам бир зумдай ўтиб кетади. Бу аҳволда сенинг вужудинг қандай қилиб соғ-саломат сақланиб қолсин? Агар кунларнинг сенга етказаётган нуқсонлари кўз ўнгингда кўргазма қилиб ёйиб қўйилган бўлсайди, ҳеч шубҳасиз, келиб кетган у кунлардан ўтаканг ёрилар, сўнг эса югуриб кетардинг. Тез келиб-кетган соатларинг нималарга сарфланганини кўриб жирканардинг. Лекин Аллоҳнинг тадбири тадбирларнинг аълосидир. Дунё ташвишларидан узоқ бўлганда ҳаёт тотли кўринади, албатта. Лекин аслида сен завқ деб ўйлаган нарсалар кимёгарнинг ханталдан олган аччиғидан ҳам аччиқдир. Ҳавойи нафсга берилиб яшалган дунё ҳаётининг иснодлари шу қадар кўпдир-ки, буни тушунтирмоқчи бўлганлар гапира-гапира чарчайдилар...”
Ҳаётнинг аламли сўқмоқларидан ялангоёқ юриб келаётган Сабоҳатга бу ҳақиқатни тушунтирувчи бўлмади. Кимё илмида осмонга қўл чўзса юлдузларга ета оладиган олиманинг ҳаёт ҳақиқатини фаҳмлай олмаслиги не фожиадир? Севгилисидан ёдгор бўлмиш ўғлидан неча йиллар аввал тириклайин ажралганини ҳам тан олгиси келмаса-чи? Қамариддин унга суюкли ўғил эди, бироқ туғилишидан валади зино ҳам эди. Бу ҳақиқатни аёлга ким айтган? Ҳеч ким! Айтганида ҳам бу ҳақиқатни тан олмаслиги аниқ эди. Ота-она ризолигисиз, никоҳсиз қўшилишнинг оқибати гуноҳ эканини билса ҳам, буни нотўғри қараш, деб билади. Унинг учун никоҳ – икки севишган қалбнинг ўз иҳтиёри ила қўшилуви, бошқа нарса эмас! Қолганлари – бекорчи гаплар! Шу ақида билан яшаган аёлнинг энди Худодан ҳақ талаб қилиши ҳам ажабланарли ҳол. Ҳозир ошхонада қайғу оташида куяётган аёлга энди кимнинг раҳми келади?..
Қўнғироқ чалингач, Сабоҳат кўзларидаги ёшни артиб, юзини совуқ сувга тезгина чайиб олди-да, эшикни очди. Докторни қаршилаб, яқингинада йўлакда беҳуш болани учратиб, уйга олиб кирганини маълум қилди. Меҳмонхонага киришгач, ҳали ҳам гангиб турган Асрорни кўрсатиб:
-Яхши ҳамки бу укам ўтиб кетаётган эканлар. Ёрдамлашмасалар битта ўзим олиб чиқа олмасдим,-деди.
Доктор унинг гапларига эътибор бермай, беҳуш ётган Ғайратга яқинлашиб, мижжаларини қайириб кўрди. Сўнг билагини ушлаб, томир уришини санади-да, Асрорга буюрди:
-Тез пастга тушиб, ҳайдовчига айт, замбилни олиб чиқсин. Ўзинг кетиб қолма, бирга чиқ, ёрдамлашасан.
Асрор бурилиб чиқиб кетгач, доктор Сабоҳатга қараб изоҳ берди:
-Нима бўлганини ҳозирча аниқ билмайман-у, лекин аҳволи чатоққа ўхшаяпти, олиб кетмасак бўлмайди.
-Ҳа, ҳа, албатта, сизларни шунинг учун чақирдим-да,-деб унинг қарорини тасдиқлади Сабоҳат.
Ғайратни замбилга олиб пастга олиб тушишгач, доктор Сабоҳатдан “Сиз ҳам бирга борасизми?” деб сўради.
-Мен бу болани танимасам... шартмикин?-деди Сабоҳат мужмаллик билан.
-Шарт эмас,-деди доктор, машинага чиқаётиб.  
Ҳайдовчи машинанинг орқа эшикларини ёпаётганида Асрор ўртоғидан ажралаётганини ҳис қилиб, титраб кетди. Жонҳолатда: “Мен бирга бораман”, деди-ю руҳсат ҳам кутмай, замбилнинг чап томонидаги ўриндиқдан жой олди.
Бу манзарани рўпарадаги уй бурчагида турган “Мерседес”ида ўтириб кузатаётган Талъат ўша заҳоти капитан Соли Муродов билан боғланиб, “Тез ёрдам” машинасининг рақамларини маълум қилди-да, унинг изидан тушди.
“Тез ёрдам” кетгач, Сабоҳат атрофга ҳавотир билан аланглаб олди. Шубҳали одамлар кўринмагач, кўнгли бир оз таскин топгандай бўлди. У  хонадони узра қуюқлашаётган бало булутини ўзича шу зайлда даф қилгандай эди. Орадан ойлар ўтиб, судда гувоҳлик бераётганида ўзининг “жиноятни яширишга уринганлик”да айбланишини у бечора қаердан ҳам билсин?
Одатдаги жойи –олдинги ўриндиқда эмас, бемор ёнида ўтирган доктор, эм игнасига дори олиб, кутилмаган ҳолатга шай  турганича Ғайратдан кўз узмай борарди.
-Бу болани танийсанми?-деб сўради у Асрордан.
-Ҳа... йўқ... сал-пал танийман,-деди Асрор дудуқланиб.
-Уйини билсанг, хабар қилиб қўй. Аҳволи яхши эмас.
-Ўлиб қолмайдими?
-Худо билади...
Доктор яна нимадир деди, лекин унинг гапи Асрорнинг қулоғига кирмади.
Ғайратни  бу маҳалладан унча узоқ бўлмаган касалхонага олиб келишди. Шошқич равишда замбилдан аравачага олишгач, ичкарига  кириб кетишди. Асрор уларнинг орқасидан юрганида қабулхонадаги ҳамшира тўхтатди. Асрор кетишни ҳам, кутишни ҳам билмай турганида “тез ёрдам”даги доктор  қабулхонага қайтиб:
-Шу ердамисан, кетиб қолмаганинг яхши бўлибди, юр бу ёққа,-деб ичкаридаги хонага бошлади. Асрор остона ҳатлаб ўтганида навбатчи врач телефонда кимгадир ахборот берарди:
-Ҳа, айнан шундай дейишди. Уй йўлагида беҳуш ётган экан. Бир меҳрибон аёл кўриб қолиб, “Тез ёрдам” чақирган. Аёлнинг манзилими?-у “сиз айтинг”, дегандай “тез ёрдам” докторига имлади.
-Иккинчи мавзе, ўттиз иккинчи уй, етмиш олтинчи хонадон. Сабоҳат Исматова.
Врач бу манзилни телефон гўшагига қайтаргач, у томондаги гапга қулоқ солди-да, изоҳ берди:
-Ҳозир сўраб кўраман, бир бола танир экан,-шундай деб Асрорга қаради.-Ўртоғингнинг оти нима, қаерда туради, қайси мактабда ўқийди?
-У... ўртоғим эмас,-деди Асрор тутила-тутила.- Отини билмайман. Маҳаллада кўрганман...
-Қайси маҳаллада?
-“Қуёш” маҳалласида.
Асрорнинг бу маълумотидан қаноатланмаган врач пешонасини тириштириб, ахборотини давом эттирди:
-“Қуёш” маҳалласида турадиган бола экан. Ёши тахминан ўн етти-ўн саккизларда. Ҳа, тан жароҳати экани аниқ. Ҳозирча “пичоқ урилган”, деган таҳминимиз бор. Чамамда бир ҳафталар олдин. Қон йўқотган. Ярага инфекция ҳам тушган. Яшаш-яшамаслиги ҳақида бир нима дея олмайман. Ҳозир реанимацияга олдик. Йўқ, айтяпман-ку, бехуш ётибди, гапира олмайди. Яхши...
Шундай деб гўшакни қўйди-да, Асрорга қараб: “Сен кетмай тур”, деб буюрди.
-Нимага?-деди Асрор қўрқувини енгишга ҳаракат қилиб.
-Эҳтимол керак бўлиб қоларсан.
Асрор “нимага керак бўлиб қолишим мумкин?” деган хавотирли ўйда аввал қабулхонага, ундан эса даҳлизга чиқди.
“Тез ёрдам” доктори расмиятчиликка доир ишларини якунлаб кетгач, у ҳам секин кўчага чиқди. “Биров чақириб қолмасмикин?” деган қўрқувда орқасига қаради. Навбатчи врач “сен кетмай тур”, деганда милиция келиб суриштирганда гувоҳ кимлигини сўраб қолишини назарда тутган эди. Гувоҳни мажбурлаб бўлса-да, ушлаб туриш унинг вазифасига кирмагани учун огоҳлантириш билан чекланганди. Даҳлизда ўз юмушлари билан у ёқдан бу ёққа ўтиб турган ҳамшираларнинг эса довдириб турган бола билан мутлақо ишлари йўқ эди. Шундай бўлгач, унинг ғойиб бўлганини ким сезиб, ким орқасидан кўчага югуриб чиқарди?
Одамлар оқимига қўшилиб бир оз юргач, қўналғада автобусга чиқди. Анҳор соҳилида тушиб, кўприк сари юрди. Кўприкдан ўтар чоғи сувга қарамасликка қанча уринмасин, барибир нигоҳи мавжларга қадалди. Сув мавжлари усти гўё беланчакка айланди. Мавж беланчагида эса... ўша! Ҳотиржам ёнбошлаб олган... Асрор унга энди қўрқув билан эмас, нафрат билан қаради:
“Сиз мени қотил деб бўғмоқчи бўлиб юрувдингиз. Қотил ўзингиз экансиз-ку? Сиз ёш болани ўлдирдингиз! Битта сигарет сўрагани учун ўлдирдингиз!”
“Ўлдирдингиз? Бекор айтибсан! У ҳали ўлгани йўқ. Аҳволи сал оғирлашса дўхтирлар шунақа ваҳима қилаверишади. Бақувват йигитча шу арзимас ярадан ўлиб кетаверарканми? Мен уни чақирмаганман. Менга сен кераксан...”
Енгил тўлқин мавжларни сачратиб юборди. Беланчак ҳам йўқолди... Асрор мурда билан ростдан ҳам гаплашдими ё бу икки оғиз суҳбат хаёлида рўй бердими, англай олмади. Кўприкдан  ўтиб Ғайратникига шошилди. Ҳамиша очиқ турадиган эшик нима сабабдандир бу онда берк эди. Асрор эшикни очишга журъати етмай, изига қайтмоқчи бўлди. Аммо ўлим тўшагида ётган ўртоғи кўз олдига келиб, қалтироқ қўллари билан эшикни итарди. Эшик ҳудди Асрорнинг ҳолатига мос равишда қалтирагандай ғийқиллаб очилди.
Экинлар орасида юрган Рисолат бу овозни эшитиши ҳамон кескин ўгирилиб қаради. Асрорни кўрди-ю шошилганича унга яқинлашди.
-Ўртоғинг қани, кеча суриштириб келишди,-деди саломга алик ҳам олмай.
-Ким?-деди Асрор титроқ овозда.
-Ким бўларди, милиса. Тўғрисини айт, ўртоғинг қани? Қандай балоларга аралашиб қолди?
-У... бугун...
-Чайналма... сен ҳамма балони биласан, гапир!
-У касалхонада...
-Қанақа касалхонада? Нима бўлди унга?
-Билмадим... оёғи қайрилиб кетганмиш...
-Қани, менга қара-чи, ўзингга нима бўлди? Рангингга ранг қолмабди-ку? Овозинг ҳам бошқача-ку?
-Томоғим оғрияпти, иситмам бор...
Рисолат унинг пешонасига кафтини қўйди:
-Иситманг йўқ. Сен шумтакалар бир иш қилгансанлар. Оёғи бекорга қайрилмайди. Шу ерда қимирламай тур, мени касалхонага бошлаб борасан.
                                           ***
Касалхонадан ўғринча чиққан Асрор автобусда Ғайратникига кетаётган пайтда капитан Соли Муродов “Иш” бўйича янги маълумотларни бошлиққа маълум қилиб, шу томон шошиб келарди. У ўзини қабулхона врачига таништиргач, беморни кўриши лозимлигини айтди.
Врач ортиқча расмиятчиликка бормай, уни реанимация бўлимига бошлади. Сунъий нафас олиш аппаратига уланган, билак томирига томчи дори қуйилаётган рангпар йигитни Соли Муродов таниди.
-Кимлигини аниқлай олмадик, танийман, деган бола кетиб қолибди,-деди врач узрли оҳангда.
-Бу йигитнинг кимлигини биламиз.-Соли Муродов шундай деб Зоирдан олган суратни олиб врачга кўрсатди.-Ўхшайдими?
-Ҳа, бу ўхшайди,-деди врач суратдаги Ғайратни кўрсатиб. –Буниси... бирга олиб келган бола эмасми?
-Уни сиз кўргансиз, мен эмас.
Врач яна суратга тикилди-да, “Ҳа, шу”, деб кўрсатмасини тасдиқлади.
-Аҳволи қандай?-деб сўради.
 “Ранг кўр –ҳол сўр”, деганларидай жавобга ҳожат йўқ эди. Шу боис врач елкасини қисиб қўйгач, фикрини бошқачароқ тарзда баён қилди:
-Бу бола ўлмаслиги керак, тушундингизми?
-Унга қон қуйиш керак.
-Қуйиш керак бўлса, нимани пойлаяпсиз?
-Бунга тўғри келадиган қон ҳозир йўқ. Қон берадиган одам керак.
Бу гапдан Соли Муродовнинг жаҳли чиқиб, унга қовоқ уюб қаради:
-Ўша одамни милиция қидириб топиб бериши керакми?
-Мен у маънода айтганим йўқ,-деди врач ҳижолатомуз оҳангда.-Бунақа пайтда холис хизмат қиладиган одамлар бўлади.
Врачнинг лоқайдлигидан баттар ғазабланган Соли Муродов телефонини олиб керакли рақамларни тераётиб “Қони қанақа гуруҳ экан?” деб сўради. Яхшики, врач жавобда ҳаялламай “минус уч” деди. Акс ҳолда, айниқса, “билмайман, ҳали аниқлашга улгурмадик”, деганидами, капитан қўлидаги телефонни у томон отиб юбориши ҳеч гап эмасди.
Телефонда таниш овоз эшитилгач, Соли Муродов илтимос оҳангида сўз бошлади:
-Алло, Азизбек оғайни, ёрдаминг зарур бўлиб қолди. Бир йигитчанинг ҳаётини сақлаб қолиш керак. Сенинг талабаларинг ҳам бақувват, ҳам танти йигитлар. Улардан илтимос қилиб кўр, кимнинг қони минус уч бўлса, биринчи касалхонага етиб келсин. Беш-олтита бўлса яна яхши. Ўн дақиқадан кейин натижасини билиш учун яна қўнғироқ қиламан. Раҳмат, оғайни,-Соли Муродов телефонни ўчириб, врачга қаради.-Йигитлар келишади. Қон қуйишга тайёр туринг.
-Бунга тайёрмиз, лекин айрим дорилар...
-Ўша “айрим дорилар”ни, оғайнижон, нариги дунёдан бўлса ҳам топиб келтирасиз. Ҳозир бу ерга бизнинг одамимиз келади. Касалнинг ёнига бегоналар кирмаслиги шарт.
-Реанимация бўлимига айтсангиз-айтмасангиз биров киритилмайди. Ҳатто ўзингизни ҳам киритишга ҳаққим йўқ эди.
-Ана, кўрдингизми, ҳаққингиз йўқ бўлса ҳам киритаверасиз.
Шу пайт телефон жиринглаб, Соли Муродовнинг таънали гапи бўлинди. Телефон кўзгусида кўринган рақамларга қараб олиб:
-Эшитаман, муҳтарам полковник,-деди.
-Қаердасиз, қандай янгиликлар бор?
-Касалхонадаман. Бояги тахминим тасдиқланди. Яна бошқа гаплар ҳам бор.
-Унда тез етиб келинг.
Соли Муродов врач билан хайрлашди.
                                                      ***
Рисолат  кийимларини тезгина алмаштириб чиқди. Шу қадар тез юра бошлади-ки, ундан орқада қолмасликка интилган Асрор кўприкка етмай ҳаллослай бошлади. Рисолат Асрорнинг изидан келаётганига ишонч ҳосил қилгани учунми, орқасига қарамас, худди ўзига ўзи гапиргандай тинмасди:
 «сен зумрашаларда бир гап бор»...
 «сенлар кўзни шамғалат қилиб нима балоларни бошламайсанлар»...
У автобусга чиқишгандан кейингина жим бўлди. Касалхонага боришгач, Асрор қабулхона эшигини кўрсатади-ю Рисолат кириб кетгач, унга эргашишга ботинолмай  тисарилди. Юраги така-пука бўлиб, қочишга шай бўлиб турди. Бир неча дақиқа ўтгач, ичкаридан Рисолатнинг фарёди эшитилди:
-Вой, боле-ем! Чимилдиқ кўрмаган боле-ем! Менга кўрсатинглар уни! Юзини бир марта кўрай!
Асрор бу фарёдни эшитиб, “Ғайрат ўлди!” деган тўхтамга келди-ю кўз олди қоронғилашди. Ичкаридан Рисолатнинг овози эшитилиб, яна сергак тортди:
-Бир балоси борлигини билувдим-а, эй Худойим, келиб-келиб менинг боламни кўрдингми, а? Энди мен додимни кимга айтаман?
Қўрқув исканжасида титраётган Асрор касалхонадан югуриб чиққанини ўзи ҳам сезмади.

                            

 
Кейинги »