ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
                       43. Чўкаётган кема

То Чимёнга етгунларига қадар ҳам лом-мим демадилар. Жамиланинг индамаслиги табиий – бирон нима сўрашга ўгай отасидан қўрқади. Кўнгли ғаш бўлса-да, ўзини тақдир ҳукмига топшириб, атрофга маъносиз боқиб бораверди. Олд ўриндиқда ўтирган Қамариддиннинг ҳотиржамлиги ундаги ҳавотирни бир оз босиб турарди. Бу йигитга бўлган муҳаббатини ошкор қила олмагани учун ўзини ўзи айблаб ҳам қўярди. У ўгай онасининг Қамариддинга арзи ҳол қилганидан бехабар. Аммасининг оғиз солганини ҳам билмайди. Қамариддиннинг кўнгли йўқлигини сезганида,  ўгай ота таъқибидан қўрқмай, аммасиникига қочиб кетган бўларди.
Ҳозир эса нотаниш кўчалардан ўтиб, тақдирнинг қоронғу сўқмоқлари сари яқинлашиб борарди.
Қамариддин Жамиланинг қисмати ҳақида кўпам қайғурмас эди. Ўгай онаси лозим топибдими, ўгай отаси қарор қилибдими,  унинг хавотиридан фойда бор эканми?  Қизни, Қамариддиннинг назарида даҳшатли фожиа кутаётгани йўқ. Нари борса, ўгай онасининг тақдири унга ҳам насиб этади. Алҳол, Қамариддинни хавотир тўрига ўраб турган бошқа ташвиш бор эди. Ўзи учун қамоқхона дарвозалари ҳамиша очилишга тайёр эканини бир зум ҳам унутмайди. Соли Муродов билан учрашувда бу дарвозанинг очила бошлаганини у ўзи учун кулфат деб билмайди. Уни хавотирга солаётган нарса – Ғайрат билан Асрорнинг тақдири эди. Айниқса, Дилфузанинг гувоҳ эмас, иштирокчи, шерик сифатида айблануви мумкинлиги унинг тинчини олган эди.
Машинани қувноқ кайфият билан бошқариб бораётган Акулага иккала ёшнинг қайғуси бегона эди. Бўроннинг қайтиб кетиш ҳақидаги такрорий гапи, ўзининг бу тарафлар эгаси бўлиб қолиши ҳақидаги хушхабарнинг таъкидланиши кўнгил денгизини ҳузурли мавжларга тўлдирганди. Чимёнга тўпланган баобрў ўғрилар уни ҳам яхши танийдилар. Уларнинг бугунги фатвоси билан бу томонларнинг мутлақ ҳукмдори бўлиб қолиши ҳам ажаб эмас.
Манзилга етиб келишгач, Акула Қамариддинга:
-Менинг ўрнимга ўтир, кўзинг мен кириб кетадиган дарвозада бўлсин, -деди. Кейин Жамилани бошлаб, ҳашамдор қилиб қурилган боғ эшиги томон юрди. Қиз Қамариддинга сўнгги марта умидворлик билан қаради-ю ўгай отасига тобелик билан эргашди.   
Қамариддин устозини бир соатдан ортиқ кутди. Диққати ошди. Иссиқдан лоҳас бўлди. Қорни очганига чидаши мумкин эди-ку, ташналикка сабр қилиши қийин эди. Эллик қадам нарида, баланд девор ортида маишат учун барча неъматлар тўкин-сочин бўлгани ҳолда бу машинада ғариблардай ўтириши ўзига алам қилди. У томондагилар учун бегона  оламдан бўлса ҳам майли эди. Учрашишганда қўл узатиб кўришишга қаноат қилмай, ўпишадилар, бир дастурхон атрофида маишат қиладилар, аммо бир-бирларига ишонмайдилар. Қамариддин шу ҳақиқатни ҳазм қила олмайди. У бир соат мобайнида устозининг нимадан ҳадиксираган бўлиши мумкинлигини ўйлаб топишга уринди. Акула ўғрилар оламида Бўрон каби баланд мартабага эга бўлмаса-да, ҳар ҳолда ўзига яраша обрўси бор эди. Унга “қанжиқ” лаънат тамғасини босиб, осонгина ўлдириб юборишлари ҳечам мумкин эмасди. Уни фақатгина кўп қон тўкишда айблашлари эҳтимоли бор. Балки Бердиёроваларнинг ўлими учун танбеҳ беришар. Лекин қочишга уриниш даржасига олиб боришмас?
Ҳам оч, ҳам ташна Қамариддин муаммоларга жавоб тополмай гаранг ўтирганда дарвоза эшиги очилиб, Каламуш кўринди. Ўзининг ташқарида қолдирилиши, Каламушнинг эса ичкаридан мамнун чиқишидан Қамариддин ғашланди.  Каламуш унинг бу ҳолатини сезгандай гердайганича келиб, унга қараб тиржайди.
-Ҳа, очиб қўйибманми, нимага ишшаясан?-деди Қамариддин, ғазабланганини яширмай.
-Ишинг чатоққа ўхшайди, Граф, думингни кесиб олишганмишми, а?-деди Каламуш, масҳара оҳангида.
-Сен ўзингни ўйла,-Қамариддин шундай деб нақ унинг оёғи яқинига тупирди.
-Менинг думим ҳамиша чўнтагимда. Қани, нари сурил, кетамиз.
-Қаёққа?
-Борганда биласан.
Қамариддин бу ердан жўнаш Каламушнинг истаги эмас, устознинг амри бўлганини фаҳмлагани учун, минғирлаб қўйиб, ёндаги ўриндиққа ўтди-да:
-Боргунча билсам-чи?-деб сўради.
-Ҳозир билсанг, шаҳарга етиб боргунимизча қариб қоласан,-Каламуш ўзининг бу ҳазилидан мамнун бўлиб ҳузурланиб кулди.-Майли, айтаман, яна боргунча сиқилиб ўлиб қолмагин: хуллас, эрталабгача Акуланинг уйида тухум босиб ўтирасан. Бугун блаткомитетнинг иши кўп экан. Сенинг ташвишингни қилишга уларнинг вақти ҳам, тоқати ҳам йўқ. Сен Акуланинг эркасисан. Улар учун сен кимсан? Лойда занглаб ётган сариқ чақасан. Эртага кўнгиллари яйраб қолса, балки улар билан бирга кетарсан. Ҳа, нега аланглаб қолдинг?
-Орқадаги кўк “Матиз”ни кўряпсанми, тақаб келяпти-ю қувиб ўтгиси йўққа ўхшайди.
Каламуш пешкўзгуга қараб орқага назар ташлаб олгани билан шеригининг хавотирига муносабат билдирмади. Бир оз юргач, аввал машинани секинлатди, сўнг ўнг томонга олиб тўхтатди. “Матиз”даги уч йигит ва бир қиз уларга шунчаки қараб ўтишган бўлишса-да, бу назар уларни сергаклантирди. “Матиз”дагилар бир оз узоқлашишгач, Каламуш машинани юрғизди, бироқ тезликни оширмади, аксинча шошқич равишда орқага бурилди. Қамариддин унга “нега қайтмоқчисан?” деган савол назари билан қаради.
-Боғда бир пой пайпоғим қолиб кетибди, олиб келамиз,-деди Каламуш ишшайиб. Бир оз юргандан сўнг ён-атрофда хавотирли ҳаракат сезилмагач, машинани яна шаҳар йўли томон бурди.-Кўзми бу ё пўстакнинг йиртиғими, демайсан-а! Қарасам, пайпоғим оёғимда экан. Бекорга лақилладим-а?-Каламуш яна кулиб, Қамариддинга масхараомуз қараб олди:-Қуёнюрак бўлиб қолибсан-ку, Граф?
-Сен ўзингни бил. Қўрқишни сенга чиқарган. Ўзинг каламуш бўлганинг билан юрагинг қуённики. Мен эҳтиёткорликни яхши кўраман.
-Эҳтиёткор одамларнинг пачоқланиб кетганларини кўп кўрганман.
Қамариддин “ақл ўргатишни сенга ким қўйибди, сўтак!” деб сўкиб бермоқчи бўлди-ю, лекин фикридан қайтди. Ўзининг боғ ичкарисига кирганидан фахрланаётган, бу шеригининг эса ташқарида қолдирилиб камситилганидан қувонаётган, Каламуш бу онда ўзини қарийб тождорлар сафида кўра бошлаган эди. Икковининг ёши тенг, устози ҳузуридаги мартабаларида сезиларли фарқ бўлмаса-да, Граф ўзини Каламушдан баландроқ мавқеда деб ҳисобларди. Бу, албатта Каламушнинг иззат-нафсига тегарди. Бугун, унинг назарида тарозу палласи у томон босгандай эди. Шу боис, шеригини очиқчасига камситгиси келаверди. Қамариддин унинг муддаосини сезмагандай, анчагача жим кетди. Сўнг  сир олиш мақсадида сўради:
-Буфетчи кўринмай қолдими? Қаёққа кетганини билмайсанми?
-Бунақа шўртумшуқларнинг борадигани ери тайин. Ҳужрада ўтирган иккала хеббимни киндигидан то бўғзигача тилсам хумордан чиқардим,-деди Каламуш ғижиниб.
-Улар сенга нима ёмонлик қилди?
Каламуш Бўроннинг тепкилаганини айтгиси келмай минғирлади:
-Менга ёмонлик қилишганда аллақачон чиққан ерига кирғизворган бўлардим. Бойваччангни билмайман-у аммо буфетчингнинг кетиши аниқ.
-Шошилма.
-Бир кун кўп яшади нима-ю бир кун кам яшади нима? Сенга барибир эмасми? Буфетчига куйиниб қолдинг? Аммангнинг ўйнашидан орттирган ўғли эмасми?
-Ўйнашлар сенинг уруғингда бўлади,-деди Қамариддин терслик билан.-Буфетчини мен бошлаб келганман. Дискотекадан бирга чиққанини кўрганлар бор.
-Кўрган бўлса бирга чиққанингни кўргандлир. Ўлдирганингни кўрмагандир, а?
-Сен ўзингни ўйла. Бўйнингга илиниб қолмасин.
-Бунисидан қўрқмайман. Отиладиган бўлсам, она-боланинг жони менга етади. Буфетчини шунчаки кўнгил очарга ўлдириб ташлайман. Эркак бўлсанг, ёнимга келарсан?-Каламуш шундай деб унга истеҳзо билан қаради. Қамариддин буфетчининг йўқолганидан ташвишланиб, сир олмоқчи эди,  Каламуш буни сезиб,  худди буфетчини ўзи ўлдирмагандай, худди шундай нияти бордай гапни айлантираверди.-Келмайсан. Сен  бунақа ишларга ношудсан. Қонни кўрсанг тиззанг қалтирайди. Иккаламиз ўғри бўлсак ҳам бир-биримизга тоқат қила олмаймиз, тўғрими? Сен мендан ирганасан. Сен ўзингча оқ қўлқопли ўғрисан. Устингга гард ҳам юқтирмайсан. Мен эсам сенинг назарингда балчиқ титадиган ўғриман, а?  Лекин билиб қўй, мендай бўлишинг учун сен у томонларда яна минг йил ўтириб чиқишинг керак. Бўрон билан Акуланинг даври даврони узоққа бормайди. Шунда бу томонларнинг хўжайини мен бўламан. Ўшанда оқ қўлқопингни ечиб, ўзинг ахлат титасан. Мен тўғри гапни гапираётганимда сен тишларингни ғижирлатма, Акуланинг ўгай ўғли бўлсанг ҳам талтайма. Бу сафар ментлардан қутулиб қолсанг ҳам, ўзимизникилар жиғингни эзиб қўйишади. Сенга бу гапларни айтаман, деб пайт пойлаб юрган эдим, ҳозир хонаси келиб қолди. Одам бўламан, десанг оқ қўлқопингни ечиб, қаторимизда юравер, ўгай бола!
Каламушнинг бу даражада катта кетишини Қамариддин кутмаганди. У устозига “қармоққа тамоман илиндим”, демаган эди. Бир оз ҳавотири борлигини айтиб эди. “Акула боққа кириб нима  деган? Ҳар холда Каламушни бу гапдан атайин хабардор қилмаган. Балки Бўронга айтаётганида бу шўртумшуқ эшитиб қолгандир? Бу ўзича нима учун кеккайяпти? Хўп, қамаларман, беш-ўн йил ўтирарман, шу вақт ичида дунё остин-устун бўлиб кетмайди-ку? Ўғрилар олами шу даражада аҳмоқми-ки, шу тасқаранинг ҳукмига ўтиб қолса? Туя ҳаммомни орзу қилгандай, бу хўжайинликни мўлжаллаяптими?”
Қамариддин шуларни ўйлаб паст овозда “Каламуш, каламуш... калланг анча чаламуш” , деб қўйди.
-Нима деб минғирлаяпсан?-деди Каламуш йўлдан кўз олмай.
Қамариддин унга тикилиб туриб, баландроқ овозда гапини такрорлагач, яна изоҳ берди:
-Сенга битта ақлли гап айтайми, эшит: дунёдаги ҳамма туя ҳаммомга тушиб чўмилишни орзу қиларкан. Лекин шу пайтгача биронтаси муддаосига етмаган. Ҳали мен қамаламанми ё йўқми – Худо билади. Сен ноғора чалишга шошилмайроқ тур. Қамаладиган бўлсам ҳам, ўлмасдан қайтиб чиқаман. Унгача нечта аҳмоқ қамалиб кетади, нечтаси ментларнинг ўқини тишлаб нариги дунёга жўнаворади. Сен шуларнинг қайси бирисан, ўйлаб кўр.
-Менми? Мен қамоқдан итдай хор бўлиб, ўлар ҳолатда чиққан Графнинг олдига суяк ташлайдиганларданман, ҳотиринг жам бўлсин!
Қамариддин бу аҳмоқона суҳбатни бас қилишни лозим кўрди. Эшик ойнагини тўлалигича пастга тушириб, бошини ташқарига чиқарди. Илиқ шамол баттар лоҳас қилди. Бир йўлга, бир Каламушга қараб-қараб қўйиб ўйланди:
“Нима қилишмоқчи? Нима учун тунни Акуланинг уйида ўтказишим керак? Жиддий хатар сезилса шошиб қолишарди-ку? Ё қўлга тушишимни исташяптими? Йў-ўқ... Мен кўп нарса биламан. Гуллаб қўяди, деб чўчишяптими? Наҳот мендан чўчишса?.. Изларни йўқ қилишмоқчими? Буфетчини йўқотишгани аниқ. Энди менинг галимми? Мени ўша галварс билан тенг қилишмоқчими? Кимдан чиққан бу фикр? Бўронданми? Акула менга ишонади, мени яхши кўради. Лекин... Бўроннинг гапини икки қилолмайди. Ахир мен улар билан битта кемада эдим-ку? Кемалари чўкадиганга ўхшаб қолдими? Юкни енгиллаштириш учун ортиқча матоҳларни улоқтиришмоқчими? Ортиқча матоҳ менманми? Нима учун мени танлашди? Нима учун Каламуш эмас? Шавкатнинг онаси билан синглисини ўлдирмай чиқишса ҳам бўларди. Лекин ўлдирди! Нима учун? Ҳа! Мени ёмон отлиқ қилиш керак эди! Ишни мен пишитувдим. Оқибат мени ношудликда айблашди. Хотинларнинг қайтиб келишлари менинг ношудлигимдан эмас. Ҳа, Каламуш!.. Кўнглинг бекликни истаб қолдими? Менга бекорга “Граф” деб лақаб беришмаган. Ҳамма ўзининг лақабига яраша даражада юриши керак. Мен қандай графлигимни ҳали сенларга кўрсатиб қўяман!”       
Каламуш Графни Акуланикида қолдириб, “шу ердан бир қадам ҳам жилмаслиги зарур”лигини яна бир қайта эслатди-да, ўзи қаёққадир кетди. Қамариддин ёлғизликка чидаб узоқ ўтира олмади.  Қамоқдалигида интизомни бузгани учун карцерга ташланганида ҳам бу қадар сиқилмаган эди. Унда иложсиз эди: темир эшикни бузиб чиқа олмасди. Энди-чи? Нима учун уй қамоғида диққинафас бўлиб ўтириши шарт экан?
Уй қамоғи... Ким ўйлаб топди буни? Акуланинг ҳукмими бу ё Каламушнинг қилиғими?
Қамариддин ўйлай-ўйлай, бу уйдан чиқиб кетишга қарор қилди. У бостириб келаётган хатар булути боши узра чақин чақмай туриб айрим ишларини бажариб олиши керак эди. У эҳтиёткорлик юзасидан ҳовлига назар ташлаб олгач, жавонни сурди. Акула тўплаётган бойлигини бир ерда сақламас эди. “Умум пули” деб аталувчи ўзига ҳос жамғармани шу уйга беркитганини ўзидан ташқари фақат Қамариддингина биларди. Бу олам учун муқаддас ҳисобланган “умум пули”дан ҳеч ким ўзи билганича фойдалана олмас эди. Шу боис Акула бойликни Қамариддинга ишонганди. Қамариддин ўзига тегишли пулларни ҳам шу ерга беркитганди. Бойлик сақланадиган маҳфий жойни очишдан мақсад – шу пулларни олиш эди. Умум пулининг бир сўмига хиёнат қилган тақдирда жазосиз қолмаслигини билган Қамариддин катта ўрамга қўл ҳам теккизмади. Вақти келиб, Акула бу жойни очганида кичикроқ тугунчанинг йўқлигини кўрса ҳам эътибор бермайди. Чунки унинг учун муҳими –катта тугуннинг бутлиги!
Қамариддин метро бекатига қадар йўловчи машинада бориб, ўша ердан уйига қўнғироқ қилди. Гўшакда онасининг ҳавотирли овозини эшитса ҳам индамай тураверди. Сабоҳат ҳам бир оз жим тургач, йиғламсираб гапира бошлади:
-Юрагим ёрилмасидан бир кўриб кет. Ўртоғингни дўхтир олиб кетди. Ўликми ё тирикми, билмайман...
Қамариддин уйда онасининг ёлғиз эканини сезди. Сўнг Асрорнинг уйига қўнғироқ қилди. Унинг “мактабдан қайтмаганини” билгач, анҳор бўйида бўлиши мумкинлигини таҳмин қилиб, соҳил томон шошилди.
Қуёш ботиб, замин узра шом қоронғилиғи ҳукмини ўрнатмоқни бошлаган эди. Қамариддин янглишмаган эди. Қоронғуликни ўзига ютиб қорайган сув юзасига тикилиб турган Асрор унинг яқинлашганини сезмади. Қамариддин  елкасини ушлаганда қўрқувдан сапчиб тушаёзди. Қамариддин гапга кирмайдиган укасини уришгандай эмас, балки меҳрибонлик билан тергагандай юмшоқ тарзда деди:
-Сувга яқинлашма дегандим-ку? Яна нега келдинг?
Нима учун келганини ўзи ҳам билмаган Асрор бу саволга жавоб бермади. Қамариддин жавоб талаб қилмай, билагидан ушлади:
-Юр, гап бор.
Катта кўчага чиқиб йўловчи машинани тўхтатдилар-да, бу ердан беш чақиримча наридаги холироқ қаҳвахонага бордилар. Қамариддин хизматчи қизга лозим бўлган емак ва ичмакни буюргач, шумшайиб ўтирган Асрорнинг елкасига қўл ташлади:
-Бугун жуда чарчадим. Бир пас хумордан чиқмасам бўлмайди. Намунча тумшайиб олдинг, сал чеҳрангни оч. Мен бугун сен билан балки охирги марта отамлашаётгандирман. Дилфузангни ўзингга ташлаб кетаман. Энди қувонсанг бўлади. Кўприк устида сени биров йўлингни тўсмайди. Яйраб-яшнаб юраверасан.
Асрор унинг гапидан қувонмади. Дилфузанинг ўзига тортиқ қилиниши, йўлтўсарнинг йўқолиши унинг учун ҳозир аҳамиятли эмасди. Унинг бутун ўй-хаёли Ғайрат билан банд эди. Кўз олдида хансираётган Ғайратнинг рангпар чеҳраси, қулоғи остида Рисолатнинг “Боле-ем!” деган ноласи жаранглайди халос. У Қамариддинга қайғули нигоҳини қаратди:
-Ғайрат ўлди...-деб пичирлаб, йиғлаб юборди.
-Нима? Бўлмаган гап?!-Қамариддин шундай деб уни ўзига тортди:-Қаёқдан олдинг бу гапни?
-Ойингиз дўхтир чақирдилар...
-Шуниси ишкал бўлибди. Милиса ҳам келдими?
-Касалхонага келди...
-Ахийри мени қопқонга тиқибсанлар. Ҳа, майли, бунинг қўрқадиган жойи йўқ. Қопқоннинг тешиклари кўп бўлади. Сен тумтайма. Сени милисага рўпара қилмайман. Мен учун у томонлар дам олиш уйидай бир гап. Эрталаб ўзим бораман, ментларни зиёрат қилгани. Сен уйингда жимгина ўтиравер. Ўша одамнинг пичоғини сақлаб қўйганман, айбни ўзига тўнкаб юбораман. Бу иш  “қотиллик” дейилмайди, “ўз-ўзини ҳимоя қилиш” дейилади. Эҳтиётсизлик оқибатида одам ўлдириш оғир жиноят эмас. Бир-икки йилда чиқиб келаман.
Хизматчи қиз буюрилган нарсаларни келтиргач, Қамариддин қадаҳга ароқ қуйиб ичди. Асрор дастурхон устига қараб ҳам қўймади.
-Сен мени унутма,-деди Қамариддин гапини давом эттириб.- Мен аслида ёмон одам эмасман. Мен сенга пул бераман. Ярмини Ғайратникига олиб бориб бер. Ярми ўзингга. Қайтиб келганимдан кейин иккаламиз зўр ишлар қиламиз. Бу шаҳарнинг додахўжалари ҳам иккаламизга салом берадиган бўлишади. Сен “аравани қуруқ олиб қочяпти”, дема. Мен шундай қарор қилдимми, демак, шундай бўлади!
Қамариддин стол бурчагида турган тугунчани Асрор томон суриб қўйди. Яна қуйиб ичиб, таомдан танаввул қилди. Асрор индамай ўтиравергач, Қамариддин тугунчани олиб, унинг сумкасига солиб қўйди.
-Ҳозир менинг битирадиган битта зарур ишим қолди. Дунёда энг улуғ зот ким, биласанми? Она! Ҳа, она! Менинг биттагина яқин одамим бор. Онамдан бошқа ҳеч кимим йўқ. Лекин шу онам ҳам мени тушунмайдилар. Иккаламиз дунёни икки ҳил кўз билан кўрамиз. Унинг олами бошқа, меники бошқа. Сен буни тасаввур қила олмайсан. Чунки сен ҳам, онанг ҳам, отанг ҳам дунёни битта кўз билан кўрасанлар.  Ўзим ёмон бўлсам ҳам онам мени яхши кўрадилар. Яхши кўрадилар-у... лекин  мендан рози бўлмасалар керак. Мени тушунишни истамасалар ҳам, онамни яхши кўраман. Раҳмим келади онамга, тушунасанми? Онамнинг шогирдлари кўп, ҳамкасблари кўп, лекин барибир ёлғизлар. Дунёда онам учун биргина мен борман. Ҳа, борман-у лекин аслида йўқман. Аввалги қамалишимда кўришмай қолган эдик. Суд пайтида кўришганимиз ҳисобмас. Айрилиқдан олдин бир-биримизгага тўйиб олишимиз шарт. Эрталабгача бағриларига босиб ўтирадилдар. Болалигимни эслайдилар. Мен ҳам эслайман. Йиғлайдилар. Мен ҳам йиғлайман. Насиҳат қиладилар. Жимгина эшитаман. Сен онамнинг насиҳатларини эшитмагансан-да! Доно гаплар! Лекин бу доно гаплар менинг оламимга тўғри келмайди. Шуниси чатоқ. Энди тургину битта машина тўхтатиб, тўғри уйингга жўна!
Асрор итоаткор қул сингари ўрнидан туриб, кўча томон юрди.  Қамариддин билан бирга ўтириш азобидан қутулганига шукр қилиб, бу қаҳвахонадан учиб чиққиси келди-ю, аммо зил-замбил оёқларини тезлатишга қурби етмади. Машина ҳам тўхтатмади. Телбаларча пичирлаб юриб кетаверди. Қаҳвахонадан юз қадамча узоқлашганида бир машина қувиб ўтиб, тўхтади. Машинага эътибор бермай яқинлашганида орқа  эшик очилиб, Қамариддиннинг боши кўринди.
-Уйингга яёв кетмоқчимисан? Ўтир!-деди Қамариддин зардали оҳангда. Асрор  амрга бўйсуниб ўтираётганида елкасига муштлаб қўйди:-Кўзингни оч, ухлама!
Машина икки чақиримча юргач, Қамариддин ҳайдовчининг елкасини аста ушлаб, илтимос қилди:
-Шеф, шу ерда тўхтатинг, мен тушиб қоламан. Бу укамизни уйига олиб бориб қўясиз. Ҳақини бойваччанинг ўзи тўлайди.
Машина тўхтагач, эшикни очиб, бир оёғини ерга қўйди-да, Асрорнинг елкасига яна енгил мушт уриб хайрлашди:
-Омон бўл, бойвачча! Бой адангга салом айт. Мени унутмасин!
Машина эшиги қарсиллаб ёпилиб, Асрорнинг назарида Қамариддин билан бўлган муносабатларининг барча занжирлари узилиб кетгандай бўлди. Кўчани ёритувчи чироқлар ёнмаган, эски  машинанинг хира чироғи йўлни ёритишга ожиз эди.
Қамариддин ҳайдовчига қайси даҳага боришни тайинлагани учун, машина Асрорниннг уйи яқинига келганда секинлади.
-Қаёққа юрай, бойвачча ука?-деди ҳайдовчи.
Асрор уйига етиб келганини сезмай қолган эди. Шошганича атрофга аланглаб олди-да, “тўхтатинг”, деб чўнтагидан пул чиқарди.
Уй эшиги қулфланмаган эди. Асрор хомушлик чодиридан қутулолмаган ҳолда уйга кириб келди. Овқатланиб ўтирган отаси унга ғазаб билан қараб олди-ю юзини тескари бурди.  “Келдингми болам?” деб ўрнидан турмоқчи бўлган Мунирани эрининг ўқрайиб қараши жойига қайтарди. Асрор заиф овозда салом бериб, хонасига кириб кетди. Эрининг қаҳрли нигоҳи Мунирани узоқ вақт ушлаб тура олмади. Оналик меҳри кучлилик қилиб, ўрнидан турди-да, ўғлининг изидан хонасига кирди.
-Кийимингни алмаштириб, дарров ювина қол. Овқатни совутмай еб олгин.
-Қорним тўқ...
-Аданглар билан маслаҳатлашиб олдик. Кузда яна лицейингга қайтиб борасан. Ҳали лицейдаги устозинг ҳам келиб-кетувди.
-Нега?
-Қайтишинг масаласида аданглар билан гаплашмоқчи экан. Унгача биз маслаҳатни пишитиб қўювдик. Қувониб кетди. Эртага бораркансан.
Мунира бу хушхабардан ўғлининг шодланишини кутган эди. Аммо Асрор уни лол қолдириб, гапларини нохушлик билан тинглади.
“Эртага борарканманми?-деб ўйлади Асрор.-Эртага... эртага... Эртага Ғайратни кўмишадими? Кўмишади... Ер тагида ётадими?...”
Хаёлига келган бу фикр омбур каби бутун вужудини бураб, инграб юборди. Мунира чўчиб, ўғлини бағрига босди:
-Нима бўлди?
-Бошим оғрияпти...
-Ёта қол, ҳозир дори бераман. Озгина ухласанг ўтиб кетади...
“Ўтиб кетади... Нима ўтиб кетади?.. Ғайратнинг ўрнига гўрда мен ётсам бўлмасмиди...”
Асрор ўсмирларга ҳос алам билан шундай деб ўйлади. Агар ўликнинг қоронғу ва зах лаҳадда ётишини, жисми турли илонлару қуртларга ем бўлишини, руҳининг эса фоний дунёда қилган  гуноҳлари учун боқий дунё азобларига гирифтор этилишини тасаввур қилганида ёки кўз олдига келтирганида шу оннинг ўзида юраги ёрилиб жон берарди, ё ақлдан озган бўларди...

                           

 
Кейинги »