ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
1. “Сим-сим, оч эшигингни!”

Икки жонга ташна ажал шу уйнинг битишини пойлаб турган экан шекилли...
Янги уй қувончи бир ҳафтага ҳам етмади. Ризқнинг тугашини кутиб юрган ўлим бир ҳамлада она-боланинг жонини олиб кетди. Эллик йил мобайнида бир-бирларига синашта яшаб келаётган маҳалла аҳли янги кўчиб келган қўшниларнинг кимлигини билмай ҳам қолди. Бу маҳалладаги дастлабки уйлар қад кўтараётган дамларда ҳашаматли иморатлар қуриш расми йўқ эди. Истак-хоҳиш бор эди, яширин топилган бойлик ҳам бор эди, бироқ журъат йўқ эди. Уйларнинг гугурт қутидай бир-бирига ўхшаб қолишининг сабаби шундан.  Бу маҳалла уй қуриш, уста ишлатиш азоби нима эканини яхши билади. Пойдеворга биринчи ғишт қўйилмасидан аввал омонат тикланган чайлага кўчиб келиб, эркаклари лой қорган, ғишт қуйган, аёллари кунига уч маҳал таом тайёрлаган...
Мана шу гугуртмонанд уйлар орасида икки қаватли ҳашаматли иморат битгунича  бу уй эгаси ҳақида турли миш-мишлар оралаб юрди. Аҳил яшамоқлик умидида ака-ука биргалашиб, ёнма-ён қурган уйларга уларнинг вафотларидан сўнг фарзандлари сиғмай қолишгач, бир пулдор одам  иккала ҳовлини бирданига сотиб олди-ю, қурилишни бошлаб юборди. Унинг кимлиги девор-дармиён қўшниларга ҳам номаълум эди. Билганлари – у ғоят бадавлат одам, уч-тўртта фирмаси, беш-ўнта “супермаркет” аталмиш дўконлари бор. Узун-қулоқ гапларга қараганда,  бу “кўринмас одам”нинг ҳориж тижорат аҳли билан ҳам олди-бердиси бор. Бу гапларнинг барчаси миш-миш булоғидан сув ичган бўлса-да, атрофдагиларнинг қизиқиш ташналигини қондиришга кифоя қиларди. Маҳалла қарияларидан хайрли дуо олмасдан иш бошланганига кўпчилик ғашланган бўлса-да, индашмади. Ҳатто кўча томонда одамлар юрадиган  йўлканинг  панжара билан ўраб олинишига ҳам эътироз билдиришмади. “Юраги торроқ одам экан, шекилли”, деб қўя қолишди. Кўча ҳақига хиёнат қилишнинг улуғ гуноҳлардан эканини билганлар ҳам танбеҳ бериш ўрнига индамасликни маъқул кўришди. Уй битиб, эгалари кўчиб келишган кунлари чойхонадаги ҳангоматалаблардан бири “ҳайрият, янги қўшнини ҳам кўрдик. Сал тўнглигини айтмасангиз, туппа-тузук одамга ўхшайди. Энди эҳсон қилиб чақирса, бақамти танишиб олармиз, а?” деди-ю “шунинг бир тишлам нонига зормисан?” деган маломатга учради.
Ҳангоматалаб киши янги қўшнининг тўнглигини айтиб, янглишмаган эди. Янги қўшни – Акмал Бердиёровнинг тўнглигини сезиш қийин эмас, ўзи гапирмаса ҳам, нурсиз юзи шундайгина айтиб туради. Отасининг қамоқхонада ўлиб кетганини, амакисининг уйида улғайганини кўпчилик билмайди. Кўчиб келганига бир ҳафта тўлмай хотини билан қизининг ўлдириб кетилиши маҳалла аҳлини гангитиб қўйди. Йигирма-ўттиз уй битиб, одамлар кўчиб келишган йили маҳаллага ўғри оралаб, қўлга тушган, ур-калтак сур калтакдан сўнг милицияга топширилган эди. Ана ўша воқеадан бери ўтган салкам эллик йил мобайнида бу томонларга қотил тугул ҳатто майда ўғрининг ҳам оёғи етмаганди.
“Ҳосиятсиз қурилди шу уй”, дейишди бировлар.
“Ҳаром пулга қурилса шунақа бўлади”, деб ҳукм чиқаришди яна бошқалар.
“Бойларнинг душманлари кўп-да, оч қорним – тинч қулоғим”, дейдиганлар ҳам топилди.
Мурдаларнинг нима учун икки кун ўликхонада қолиб кетгани сабабини ҳам ҳар ким ўзича таҳмин қилди. Акмал бу пайтда денгиз бўйида ёш хотини билан ором олаётганини биров билди, биров билмади. У маҳалла аҳли учун сирли ва тўнг одам бўлса-да, жанозада қўни-қўшнилардан ҳеч ким ўзини четга олмади. Бу ерликларнинг одати шу: орада араз бўлса, тўйга чиқмасликлари мумкин, бироқ, азадан қолмайдилар.
Уч кунлик аза ўтгач, ҳовли ҳувиллади. Марҳуманинг яқин қариндошлари “яна уч-тўрт кун турайликми?” деган маънода Акмалга қараб-қараб қўйишди-ю, ундан тайинли садо чиқмагач, уй-уйларига тарқалишди. Шу ёшга етиб, яқин қариндош нималигини, қариндошлар орасидаги меҳр-оқибат қандай бўлиши лозимлигини билмаган Акмал ёлғиз қолди.
Унча паст ҳам, баланд ҳам бўлмаган уйлар орасида савлат тўкиб турган сароймонанд иморат яқинида  оқ “Мерседес” тўхтади. Европанинг қайси бир шаҳрида обдон хизмат қилиб эскирган бу автомашина тўкилиб кетиш даражасига етмаган, номи улуғлиги учунми савлатини сақлаб қолган эди. Орқа ўриндиқда ўтирган капитан Соли Муродов машинадан тушишга шошилмади. Жимжимадор темир дарвозага тикилиб қараганча бўлажак савол-жавобни хаёлида яна пишитди. Унинг одати шунақа: тергов жараёни кутилмаган гап-сўзларга бой бўлишини билса-да, олдиндан тайёрланиб олади.
Машина эгаси – ёши ҳали йигирма бешни қораламаган Талъат пешкўзгу орқали устозига қараб қўйди-ю, унинг амрини кутиб индамай ўтираверди. Милиция Академиясидаги магистратурани битириб, осмонда учар даражада ҳаволаниб юрган кунлари шу одамга бириктириб қўйишганда кўнгли чўкди. Ёши элликларга бориб қолганига қарамай,  капитан унвонидан нарига ўтмаган, ҳануз жиноятга оид қидирув бўлимида  юрган бу одамдан бирон нимани ўрганиши мумкинлигига ақли етмади. Соли Муродовнинг унвони баландроқ бўлгани, туҳматми ё англашилмовчилик сабабиданми бир марта хизматдан ҳайдалиб,  сўнг пастроқ мартабага бўлса-да, ишга қайта тикланганини кейинроқ билди. Ясан-тусанни ўрнига қўядиган Талъатни дастлаб кўрганида Соли ҳам ғашланди. Бошлиғи: “Бу йигит акахонимизнинг яккаю ёлғиз ўғли. Милиса бўлишга ишқи тушиб қолган экан, бошқа ўқишларда ўқимабди. Ўқишнинг аҳволини  биласиз, болани ўзингиз пишитиб берасиз”, деганда “акахонингиз донгдорлардан бўлсалар, мен эсам урилиб чиққан хом атала бўлсам, кўнгилларига келмасмикин?” деб пичинг қилди. Аммо ўша “акахоннинг” ким эканини суриштирмади. Ҳатто Талъат иш бошлаганидан кейин ҳам “кимнинг ўғлисан?” деб сўрамади. Шогирдининг машинасини кўргач, “дўстинг кимлигини айт. Мен сенинг кимлигингни айтаман”, деган мақолни сал ўзгартириб, ўзича: “Сен машинангни кўрсат, мен отанг кимлигини айтаман”, деб қўйди.
Кеча бу ерга келганида Акмал рўйхуш бермагани сабабли Соли Муродов шогирдига “шу ерда кутиб ўтир”, деди-да, машинадан тушди. Аслида ёлғиз ўзи келса ҳам бўларди. Лекин калондимоғ одамнинг уйига пиёда келиш бошқа-ю, оқ “Мерседес”дан тушиб кириш бошқа! Илгарилари баъзи хонадон эшигида “Эҳтиёт бўлинг, қопағон ит бор!” деган огоҳлантирувчи лавҳа бўларди. Шундай эшикка яқинлашганда одамлар чиндан ҳам уй томон ҳавотир билан қараб қўярдилар. Гарчи бу икки қаватли ҳашаматли уй дарвозасида бундай ёзув бўлмаса-да,  қўнғироқ тугмасини босишга барча ҳам журъат этавермайди. Ўзи ҳам шундай уйда яшайдиган, серҳашам машинада керилиб юрадиган одамгина дарвоза эшигини бемалол тепиб очиб, остонадан гердайиб ўтиши мумкин. Соли дарвоза томон икки қадам қўйди-ю тўхтаб, орқасига қаради.  Устозининг изидан қараб ўтирган Талъат унинг имосига тушуниб, машинадан шошилганича тушди.
-Сен анави уйдагилар билан гаплаш,-Соли шундай деб рўпарадаги хонадонни кўрсатди.
-Ўзингиз гаплашган эдингиз-ку?-деб ажабланди Талъат.
-Энди сен гаплашасан. Менга айтишмаганини эҳтимол сенга айтишар. Бунақа жойларда кўзга кўринмас миш-миш қозонлари тинмай қайнаб туради. Бу  дошқозондан бир-иккита бўлса ҳам тўғри гаплар чиқиб қолади. Бизнинг вазифамиз қозонга човли ташлаб,  шу гапларни ажратиб олиш. Човли нималигини биласанми?
Талъат устозининг маънодор қарашига жавобан елка қисиб қўйди.
-Академияда ўргатишмаганми?-деди Соли кулимсираб.
Талъат амалиётга борганида тажрибали ходимларнинг Академия талабаларини очиқдан ойдин менсимаслигига, хатто калака қилишларига  кўп марта гувоҳ бўлгани учун устозининг бу саволи замирида пичинг сезди.
-Мен ошпазлар мактабида ўқимаганман. Милиция Академиясида “дошқозон, човли” дарслари ўтилмайди.
Бу гап бир оз қўполроқ тарзда айтилган бўлса-да, Соли ранжимади. У ҳар нарсага кўниб, индамай кетадиган ёшларни унча ёқтирмасди. Аксинча, ўз фикрини айта олишга журъати борларни  ҳурмат қиларди. Шу боис йигитнинг ҳозирги дадиллиги маъқул келиб жилмайди-да, ҳазил оҳангига кўчди:
-Афсус, афсус, энг муҳим дарслар ўтилмас экан. Эҳтимол ўтилгандир-у, сен ўша дарсдан қочгандирсан. Ҳа, майли, чаласини мендан ўрганарсан. Шу гапим доимо эсингда турсин: миш-мишлардан ҳеч қачон юз ўгирма. Айниқса гувоҳлар лофни олиб қочаётганда афтингни буриштирма. Ҳудди қимматли маълумотларни эшитаётгандай диққат қилавер. Керак бўлса, ўзингни лақма қилиб кўрсатишдан ҳам тойма. Энди миш-миш дошқозонига солинадиган човлига келсак, човли – сенинг ақлу фаросатинг. Ҳозир ўша хонадонга кириб човлингни ишга сол-чи?-капитан шундай деб йигитнинг елкасига енгил уриб қўйди-да, дарвоза томон юрди.
Соли уй эгасининг кибри нечоғлик эканини оз бўлса-да, билади. Бир ҳафта олдин бармоқларини тилла узуклар, қулоқларини олтин балдоқ, билагини қимматбаҳо билагузук  билан безаб юрган, эндиликда лаҳад қуртларига ем бўлиб ётган бека ва бекачанинг ҳаётлик чоғларида қанчалар гердайиб юришгани эса унга қоронғи. Экспертнинг хулосасида зикр этилишича, беканинг саккиз бармоғида узук, икки билагида билагузук бўлган. Бекачанинг ўнг қўлидаги уч бармоғида, чап қўлидаги бир бармоғида тилла узук, ўнг билагида олтин соат бўлган.
Қотиллик ҳақидаги шумхабар олиниши билан Соли тезкор гуруҳ билан бу ерга етиб келган, нақ юракларига бир ҳилда тиғ санчилиши натижасида жон берган икки аёл ўлигини ўз кўзлари билан кўрган эди. Қимматбаҳо матодан махсус буюртма билан тиктирилган, қайсидир тўй-ҳашамда бошқа аёллар кўзларини куйдириб, ҳасадларини қўзғоши лозим бўлган кўйлаклар қонга беланган эди. Экспертнинг ёзишига қараганда, бу кўйлаклар фақат бир марта кийилган, демак, ҳеч кимнинг кўзини куйдиришга улгурмаган эди. Сароймонанд уйда яшовчи аёлнинг бундан сипороқ либос кийиши ақлга сиғмас ҳолат. Шундай безаниб юрувчининг камтарлиги ҳақида гапириш эса аҳмоқликдан бўлур эди. Жабрланувчиларнинг шахсини аниқлашда Соли ҳали бу сир қулфини ҳам очиши лозим бўлади. Ҳозир шу қулфга мос калит излаб кўриш учун дарвозага яқинлашиб, қўнғироқ тугмасини босди. Жавоб бўлмагач, ярим дақиқа сабр қилиб, бу сафар узоқроқ чалгач, радио алоқа орқали “Ким бу?” деган дағал овоз эшитилди. Соли ўзини танитгач, эшик автомат тарзда очилди. “Худди Алоуддиннинг сеҳрли ғорига ўхшайди”, деб ўйлади Соли, остона ҳатлаб ичкари ўтар экан. Болалигида Алоуддиннинг чироғи ҳақидаги эртакни қайта-қайта ўқиган, бойлик яширилган ғор олдига бориб “сим-сим, оч эшигингни!” дейилиши билан ғор оғзининг очилишидан кўп марта ҳайратга тушган эди. Ўзининг шундай ғорга дуч келишини, шу сеҳрли сўз билан тошдарвозани очишни орзу қиларди. Болалик орзуси сал ўзгачароқ тарзда амалга ошди. Унга бойлик тўла ғор эмас, жиноятларга доир сиру асрор яширинган дарвозаларни очиш насиб этди. Қани эди, бу ғор дарвозаси биргина сеҳрли сўз билан очила қолса... Мана ҳозир “милицияданман”, дегач, дарвоза очилди. Қани эди, уй эгаси қалбини ҳам шу дарвоза каби унга оча қолса...
Хонадон соҳиби дарвоза қўнғироғи чалинганда мармар ҳовузда чўмилаётган эди. Узоқдан туриб бошқариладиган мурват билан эшикни очгач, елкасига сочиқ ташлаб, кунгирадор шийпон яқинидаги буклама креслога ўтирди. Ичкари кириб келаётган Соли унинг кийинишга ҳаракат ҳам қилмаганидан ғаши келса-да, сир бой бермади. “Акмал ака, мумкинми?” деб ижозат сўраган бўлди. Акмал унга қараб қўйди-ю бу меҳмоннинг ташрифига ҳуши йўқлигини яширмади: берилган саломга ўтирган ерида бош ирғаб алик олиб ўзи ҳам зўрға эшитадиган паст овозда “келинг”, деб қўйди. Бундай тўнг муомалаларга кўникиб кетган капитан Муродов таклиф бўлмаса ҳам бўш стулга ўтирди-да:
-Аввалги куни сиз билан дурустроқ гаплашиш имкони бўлмади,-деб унга савол назари билан қаради. Унинг юз-кўзларида хотини ва қизини қора ерга қўйган, ўғлидан тириклайин ажралиб турган бечора одамнинг ғамини кўрмади. Остона ҳатлаши билан атрофга тезгина разм солганида ҳам бу ҳовлида мотам ғами булутининг соясини сезмай ажабланганди. Азадор кимсанинг бу ҳолда ўтиришига қараб: “Нега бунча беғамлик? Қотилликни ўзи уюштирмаганмикин?” деган хаёлга борди. Бундай гумон фақат Акмалнинг ҳолатига қараб уйғонмаганди. Бошқалар учун қанчалар ғалати туюлмасин, унинг касбидагилар бунақа жиноятларга дуч келишганда биринчи галда жабрланувчиларнинг ўзларидан шубҳаланишадиким, бу гумон учун уларни айблаш инсофдан эмас. Чунки  қилғилиқни қилиб қўйиб, сўнг “Войдод, менга зулм етказдилар!” деб айюҳаннос солувчилар тарихда кўп бўлган. Эр-хотиннинг оддий ғалваси билан бошланиб, қотиллик билан якунланган воқеаларга Солининг ўзи ҳам дуч келган. Мерос талашиб  укани ўлдирган аканинг ёки акани чавақлаб ташлаган уканинг айбини бўйнига қўйиш ҳам осон бўлмаган.
Акмал ҳам шулардан бирими? “Хотини билан келишолмай қолган бўлса... Унда қизининг айби нима?.. Йў-ўқ, бунчалар намойишкорона ўлдиртирмаса керак…”
Солининг бу хаёлларини хонадон соҳибининг овози тўзитиб юборди:
                -Бугун шунақа имконият бор, деб келдингизми?
               -Аҳволингизни билиб турибман.  Лекин... кутишга бизнинг ҳам вақтимиз йўқ.
               -Нимани сўрамоқчисиз?
-Ўша кунги гап: сизда кимнинг қасди бўлиши мумкин?
Акмалнинг бу саволдан ғаши келди. Жавоб беришни истамай, ўнг томонидаги пастак курси устида турган сигаретдан олиб лабига қистирди. “Чекасизми?” деб меҳмонга таклиф қилмади.
                -Билмайман...-деди ёққични ёқиб- Бунақа одам “менинг сенда қасдим бор”, деб жар соладими?
                -Бу гапингиз ҳам тўғри, лекин атрофингиздагиларнинг ҳаммаси сизга бир ҳилда самимий муносабатда бўлишмайди-ку? Кимдадир қинғир хаёл борлигини одам сезиб туради.
                -Шунақами? Мен сезмайдиган хилиданман,-деди Акмал пичинг оҳангида.
                -Сизга тушунмаяпман?
                -Нимага тушунмаяпсиз?
                -Муносабатингизга. Мен  жабр қилган қотил эмасман, қотилни излаб топувчи одамман.
                -Шунақами? Аввал ўша қотилни топинг, кейин муносабатимиз шунга яраша бўлади.
                -Худо хоҳласа топамиз. Лекин унгача... сизни безовта қилиб туришга мажбурмиз. Яна бир савол: ўғлингиздан хабар борми?-Савол Акмалнинг дард ярасини тирнадими, ҳар ҳолда жавоб бергиси келмай, юзини бурди. Соли эса  унинг ҳолатини англамагандай бўлиб, гапини давом эттирди:- Биз ҳам суриштиряпмиз. Қотиллик рўй берган куни Шавкат ўқишга бормаган. Қаерга борган бўлиши мумкин?
                -Билмайман.
                -Узр, хаёлимдан кўтарилибди. Сиз бошқа мамлакатда эдингиз, а? Унинг яқин ўртоқлари кимлар эди? Масалан, маҳаллада, институтда?
                -Билмайман... қизиқмаганман. Менга қаранг... бошқа куни гаплашайлик. Ҳозир... бир нима деб дилингизни хира қилиб қўйишим мумкин.
                -Яхши. Фақат бир масалани ечишга ёрдам беринг: бизнингча жиноятчиларнинг мақсади ўғирлик бўлган. Лекин кутилмаганда хотинингиз билан қизингиз қайтиб келишгану уларга халақит беришган. Сиз чет элда бўлгансиз. Ўғлингиз ўқишда. Билишимча, хотинингиз билан қизингизни тўйга ўғлингиз олиб бориши керак бўлган. Лекин у вақтида келмагани учун машинани қизингиз ҳайдаб чиққан. Тахмин қилайлик: ё хотинингиз ё қизингизнинг нимасидир уйда қолгани учун қайтишгандир. Жиноятчилар уйда ҳеч ким бўлмайдиган вақтни қаердан билишди экан?
                Бу савол малол келиб, Акмал  капитан Муродовга қараб қошларини чимирди-да, тўнг оҳангда:    
                -Буни уларнинг ўзларидан сўранг,-деди.
                -Яхши маслаҳат. Албатта сўраб кўрамиз. Эшикни ичкаридан ким очиб берганини ҳам сўраймиз. Ўғлингиз ўқишни ўзи хоҳлаганми ё сизнинг зўрлашингиз...- бу гап ёқмай Акмал Солига ўқрайиб қаради. Капитан гап оҳангидаги хатосини англаб, тузатиш киритди:- яхши, гапнинг маромини ўзгартирамиз: сизнинг  маслаҳатингизга кўра кирганми ё онасинингми?
                -Бунинг бу ишларга нима алоқаси бор?
                -Сиз унинг ўқишидан ҳеч хабар олганмисиз?
                -У ёш бола эмас, эс-хуши жойида. Сиз менинг саволимга жавоб бермаяпсиз:  ўқишнинг бу ишга нима алоқаси бор?
                -Сиз ҳам менинг саволимга жавоб бермадингиз. Ҳолбуки, жавоб беришга мен эмас, сиз мажбурсиз. Ҳозирча шу ҳолда хайрлашамиз.- Соли шундай деб ўрнидан турди. Акмал жойидан қўзғолмади.
                -Менга қаранг, сиз аввалроқ бирон жиддий иш билан шуғулланиб очганмисиз ё кисавурлар билан овора бўлиб юраверганмисиз?-деди у ғазабини яширмай.
                Бу гап Солининг ҳамиятига тегди, унга норози қиёфада боқди, аммо сир бой бермасликка ҳаракат қилиб, пичинг билан жавоб қайтарди:
                -Бунақа қизиқувчанлигингизни билганимда таржимаи ҳолимни ёзиб келарканман. Майли, кейинги сафар...
                Акмал сўкиниб, елкасидаги сочиқни силтаганича нари отди-да, сапчиб ўрнидан турди. Соли “менга ташланмоқчими?” деган гумонда орқага тисарилди. Йўқ, Акмал у томон қадам босмади. Яна бир сўкинди-да, ўзини сувга отди. Ҳовуздан сачраган сув томчилари Солининг юзига урилиб, енгил сесканди. “Нима учун менга жаҳл қиляпти? Ёмон гапирмаган бўлсам... Бунақа шароитдаги одам “қотилни топинг, ўлимга ҳукм қилинг”, деб тургувчи эди. Бу одам қотилни ўзи топмоқчими? Йўқ… киноларда кўрганларига ишониб эргашадиган хом хаёл  одам эмас бу... Ҳар ҳолда “сим-сим” эшигини очадиган анойилардан ҳам эмас...”
                Сувга бир шўнғиб чиққан Акмал капитаннинг жойида қотиб турганини кўриб бақирди:
                -Ҳа, гапнинг яна чаласи қолдими?
                -Бир нарсага ажабланаяпман: сизга ўхшаган додахўжаларнинг уйларида ҳозир шахсий қўриқчилар бор?
                -Шунақами? Мен сенга ўхшаган додахўжани қидириб юрган эдим. Агар яна милисадан ҳайдашадиган бўлса, хизматга тикланаман, деб югуриб юрмай, тўғри менинг олдимга кел, шу ўрин сеники.
                “Бу гапи зўр бўлди-ку! Демак, менинг кимлигим билан қизиқиб кўрган. Нега қизиқди?”  Акмалнинг дабдурустдан сенсирашга ўтганига эътибор бермасликка уриниб, жилмайди:
                -Яхши таклиф. Ўйлаб кўриб, шу иш охирига етганда жавобини айтаман,-деди-да, орқасига бурилиб, дарвоза томон юрди.  
    Ташқарига чиққач, орқасига ўгирилиб, яна ҳашаматли иморатга боқди.
Данғиллама уй қуриб, баланд деворлар, темир панжаралар билан ихота қилишдан мақсад – бирон ниманинг даф қилишидан сақланишдир. Ўзини бу дунё балосидан эҳтиётлашга ақли етган банда у дунёда кутилажак азоб селларидан ихота қилишни ўйламайдими? Мана бунақа баланд девору темир панжара ёрдамида дўзах азоби ва дўзах алангасидан сақланиб бўлмайди. Бу девор, бу темир панжарани уйи атрофига эмас,  ўз нафси қаршисига тикласа, қиёматдаги азоблардан қутулиб қолган бўларди.
Капитан Соли Муродов хаёлидан ҳозир бу гаплар кечмади. У “ҳашаматли бу сарой ўзида яна қанчалар сирларни яшириб турибди?” деган ўй билан банд эди.
 
                                                         

 
Кейинги »