ТАЛВАСА (роман) Принтер учун E-mailга юбориш
Мундарижа
ТАЛВАСА (роман)
Саҳифа 2
Саҳифа 3
Саҳифа 4
Саҳифа 5
Саҳифа 6
Саҳифа 7
Саҳифа 8
Саҳифа 9
Саҳифа 10
Саҳифа 11
Саҳифа 12
Саҳифа 13
Саҳифа 14
Саҳифа 15
Саҳифа 16
Саҳифа 17
Саҳифа 18
Саҳифа 19
Саҳифа 20
Саҳифа 21
Саҳифа 22
Саҳифа 23
Саҳифа 24
Саҳифа 25
Саҳифа 26
Саҳифа 27
Саҳифа 28
Саҳифа 29
Саҳифа 30
Саҳифа 31
Саҳифа 32
Саҳифа 33
Саҳифа 34
Саҳифа 35
Саҳифа 36
Саҳифа 37
Саҳифа 38
Саҳифа 39
Саҳифа 40
Саҳифа 41
Саҳифа 42
Саҳифа 43
Саҳифа 44
Саҳифа 45
Саҳифа 46
Саҳифа 47
Саҳифа 48
Саҳифа 49
Саҳифа 50
Саҳифа 51
Саҳифа 52
    5. Дискотека

Кўп қаватли уйлар анҳорнинг кунчиқар томонига қурилган эди. Одамларнинг дам олишига мўлжалланган маданият саройи соҳилда қад ростлаётган пайтда маблағ етишмаганиданми ё бошқа сабабданми, иморат қурилиши тўхтатилиб, бир неча йил мобайнида қаровсиз қолиб кетди. Чала қолган қурилиш харобаларида бир қиз зўрланиб, сўнг икки марта одам ўлиги чиққач, одамларнинг раҳбариятга арзлари бошланди. “Ё қурилишни охирига етказинглар ё таг-туги билан бузиб ташлаб, ерни текислаб қўйинглар”, деб талаб қилдилар. Раҳбарият ўйлаб-ўйлаб, талабда тилга олинмаган учинчи йўлни топди: ҳозир маданият саройига ҳожат йўқ, деган тўхтамга келиб, чала иморатни кимошди савдосига қўйди. Бели бақувватлардан бири иморатни сотиб олди-ю, уни дискотекага мослаб қуриб битказди. Дастлабки лойиҳа бўйича, маданият саройи ёнидаги майдочага болалар боқчаси қурилиши лозим эди. Бироқ,  қурилиш нима учундир бошланмай, атроф ахлатхона бўлиб ётар эди. Саройни сотиб олган одам “боқчани қачон қуришни бошлаймизу қандай қилиб охирига етказамиз”, деган муаммо билан қийналиб юрган раҳбариятни бу бош оғриғидан ҳам қутқарди. Майдончани тозалаб, атрофни баланд тўсиқ билан ўраб, ёзлик дискотека қурди. Аввал раҳбариятга арз қилиб юрганлар энди “бундан кўра харобазор бўлиб ётгани минг марта яхши эди”, деб минг-минг афсуслар чекдилар.
Бу йил баҳор қисқароқ бўлиб, ёз нафаси барвақт уфуриб қолгани учун  ёзлик дискотека ҳам мавсумини барвақт бошлади. Қамариддин Асрорга “Дилфузани дискотекага олиб келасан”, деб буюрганида шу ерни назарда тутган эди.   Қамариддин шундай деб буюргани билан қайсар қизнинг келишига унча ишонмаганди. Шом қоронғулиги тушиб, ранг баранг чироқлар ёқилган дамда Асрор қизни бошлаб келди. Ёшларнинг қитиқ патига тегадиган оҳанглар янграётган бўлса-да, иккови бир четда томошабин бўлиб тураверишди. Бошқаларга қўшилиб рақсга берилишмади. Қамариддин уларга яқинлашмай, наридан туриб кузатди.
Дилфуза чиндан ҳам унга ёқарди. “Шу қиз меники бўлади”, деганда шунчаки нафсни қондиришни ўйламаганди. Ўзи мансуб бўлган оламнинг уйланмаслик тўғрисидаги қонунини у бемаънилик деб ҳисоблар, устози каби бўйдоқ ўтишни истамасди. Келгуси ҳаёти ҳақида фикр юритганида ўз оламини бутунлай тарк этишни хаёлига келтирмаса-да, унинг қонунларига тўла риоя қилишдан бўйин товлашни ҳам истисно этмасди. Акуланинг ўгай қизи ҳам чиройда Дилфузадан қолишмайди. Жамиланинг хумор боқишларидан Қамариддин унинг ниятини сезиб туради. Акула ҳам “қалай ёқадими?” деб бекорга сўрамайди. Лекин йигитнинг кўнгли Дилфуза сари чопади.
Асрорга пўписа қилаётганида қизни зўрлаши мумкинлигини тилга олди-ю, шундай деганига ўзи ҳам пушаймон еди. Чунки Дилфузани хорлашни у хаёлига ҳам келтира олмайди. Зулм оламида яшаётган, ўз оламини энг тўғри, энг яхши деб ҳисоблайдиган бу йигитнинг юрагида озгина бўлса-да тоза муҳаббат сиғадиган жой мавжуд эди.  Ҳозир Дилфузанинг ўйинга қўшилмай турганига разм солиб, унинг бу ерга истак-хоҳишсиз келганини англади. У Асрорнинг қизга нима деганларини билмайди. Йигитчанинг  ялинишлари зое кетганини, сўнг “бугун бориб  яхши кўрмаслигингни айтмасанг, иккаламизни тинч қўймайди”, дегач, “беш дақиқагагина бораман”, деб келгани ҳам унга номаълум. Қамариддин “бир оз ўйнаб-кулишсин, гапни кейин гапираман”, деган мақсадда буфет сари юрди.
Дилфуза бу дискотекага қишда бир келувди. Асрор туғилган кунини шу ерда ўтқазган эди. Шундан кейин Асрор уни яна бир неча марта таклиф этди, қиз келмади. Бу жой масаласида икковининг дунёқараши икки хил эди. Асрор дискотекани ёшлар дам оладиган жой, ҳатто маданий маскан, деб ҳисобларди. Бу жойга ёмонлик уруғи экилиб, мева бериши мумкинлигини тасаввур ҳам қилмасди. Дилфузанинг “бунақа жойлар бузуқликнинг бошланиши”, деган фикридан кулиб, уни қолоқликда айбларди. “Икки йилдан бери келаман бу ерга. Қани, бузилганим йўқ-ку?” деб исбот этмоқчи бўлади.
Бу ерга келганлар бузиладими ё йўқми, Дилфуза аниқ билмайди Катталар шундай дейишгач, бу гапга ишонади. Лекин номи рақс бўлган валаки саланг ҳаракатлар унга ёқмайди. Айрим йигит-қизларнинг ҳаракатларига қараб “булар жинними ё соғми?” деб ўйлайди. Асрор эса бунга фарқсиз. “Дам олишни чеклаб, чегаралаб бўлмайди. Одам ҳафтада бир марта жиннлик қилиб бўлса ҳам ўзи хоҳлагандай хордиқ чиқариши шарт”, деб ҳисоблайди.
Дилфузанинг кўзлари телба ҳаракатларга қаратилган бўлса-да, хаёли сал нарида ўзига тикилиб турган Қамариддинда эди.
“Мен нима учун унга сизни яхши кўрмайман”, дейишим керак. Аввал  яхши кўрганмидим? Шу одам яхши кўришга арзийдими? Келмаслигим керак эди. Асрор... ростдан ҳам уни дўст деб ҳисоблайдими ёки… қўрқадими?”
Дилфуза саволига жавоб топмоқчи бўлгандай Асрорга қараб олди. Қамариддиндан фақат Асрор эмас, мактабдаги жуда кўп болаларнинг қўрқишларини билади. Лекин кўнгил қўйганининг қўрқоқлар сафида бўлишини сира-сира истамайди. Чунки қўрқоқнинг охир-оқибат хоинга айланишини қайси бир китобда ўқиган...
Қиз Қамариддиннинг яқинлашишини кутаётган эди. Бироқ, йигитнинг буфет сари юрганидан лол қолиб, Асрорга қаради. Асрор кўз қараши билан “ҳайронман” дегандай жавоб қилди. Ширакайф бўлиб олган Ғайрат уларга яқин келиб, Дилфузани рақсга тортмоқчи бўлди. Қиз қўлларини орқасига тортиб рад этгач, кўпам хиралик қилмай, нари кетди. Аввалига ёлғиз ўзи телбаларча ўйнайверди. Унинг ҳаракатлари рақсми ё жисмоний бадантарбия машқларими – фарқлаш қийин эди. Ёлғиз ўйнаш жонига теккач, атрофидаги қизларга тегажоғлик қила бошлади.
Буфетчи Қамариддинни очиқ чеҳра билан қарши олди. Хизмат ҳақини ошиғи билан тўлайдиган одамни қайси буфетчи қадрламайди. Агар барча мижозлар шуларга ўхшаса, буфетчи халқининг уйи хон саройи, итининг товоғи эса олтиндан бўлиши ҳеч гап эмас.
-Нима қуяй акахон? Муздек “кола” бор?-деди у кафтларини бир-бирига ишқаб.
-Беш юлдузлигими?-деб сўради Қамариддин маънодор оҳангда.
-Биласиз-а?-буфетчи шундай деб шодон кулди-да, пештахта остидаги “кока-кола” идишини олди. Қопқоғини очишдан аввал атрофга хавотир билан олазарак қараб олди. Сўнг пиёлага яримлатиб идишдаги коньякдан қуйди.
-Бунча қўрқасан?-деди Қамариддин унинг эҳтиёткорлигидан ғашланиб.
-Кеча солиқчилар авра-астаримизни ағдариб ташлашган,-деди буфетчи узрли оҳангда.
-Қўрқсанг  қилма, бунақа ишни. Қўрқадиган одам эртами-кечми барибир қўлга тушади-ю абжағи чиқади.
-Совуқ нафас қилманг, бу ҳам бир тирикчилик-да, акахон.
-Пулни шунчалик яхши кўрасанми?
-Ие!-буфетчи шундай деб кулиб қўйди.- Пулни ким ёмон кўради? Пулни жигар қонидан бўлган дейишади-ку? Мен пулни яхши кўрмас эдим. Лекин менга керак-да, жуда-жуда кўп пул керак.
-Нима қиласан? Уйланмоқчимисан?
-Ҳали бери уйланмайман. Олдин  қиладиган зарур ишим бор.
-Қанақа иш? Кучинг етмаётган бўлса қарашворайми?
-Қарашсангиз ёмон бўлмаску-я, лекин бу ишни ўз кучим билан қилишим керак.
-Кучинг етадими, ишқилиб?
-Етади. Кўп пул топсам бўлди. Сабабини айтайми?  Кичкиналигимизда бизларни адам ташлаб кетганлар. Ойимга “Кўп туғвординг, болларингни боқолмайман”, деганмишлар.
-Нечтасанлар, шунақа кўпмисанлар?
-Кўп бўлсак гаплари алам қилмасди,-деди буфетчи хўрсиниб.- Бор-йўғи учтамиз. Мен каттасиман.
-Тушунмадим. Нима, пул йиғиб адангни сотиб олмоқчимисан?
-Йўқ. Пулни тўплаб, адамга олиб бораман. “Бизни боқолмайман, деб қўрққан экансиз, мана сизга пул, этагингизга сиқканича олинг. Тўйинг!” дейман.
-Бу ишинг учун сенга қанча пул керак?
-Камида ўн минг... кўкидан.
Қамариддин пиёладаги коньякдан хўплаб, Дилфуза томон қараб қўйди. Қизнинг ҳали ҳам ўша ҳолатда турганини кўргач, “қани сабр қилай-чи, яна қанча тураркин?” деган хаёлга келиб, буфетчига ўгирилди:
-Хўп шу пулни топдинг, бердинг. Кейин-чи?
-Кейинми?... Адам хатоларини тушунадилар, қилган ишларига пушаймон ейдилар.
-Сал томинг кетиб қолибди, сен боланинг. Шу ишинг билан аданг ақлини йиғиб оларканми? Аданг аҳмоқ экан. Бунақа аҳмоқларни бошқачароқ жазолаш керак.  
-Қанақа жазо?
-Бунинг учун ўн минг шарт эмас,-Қамариддин шундай деб сигаретни лабига қистириб, тутатди. Сўнг салфеткани олиб ғижимлади.- Ўнтасини шундай қиласан-у, “пулга оч эдингми, ма, тўй!” деб оғзига тиқасан. Шундай қилгин-ки, бўғзига тиқилиб ўлсин.
-Йў-ўқ, мен ундай қилолмайман,-деди буфетчи бош чайқаб.- Ҳар ҳолда отам....
-Унда кўп пул топишим керак, деб аҳмоқ бўлиб юравер. Эрта-индин қўлга  тушиб қамалиб кетсанг кўзинг очилади.
-Нафасингизни иссиқ қилинг, акахон,-деди буфетчи ялингансимон.
-Сен менинг нафасимни қўявергин-у гапимни ўйлаб кўр. Агар менинг адам шунақа бўлганида қийнаб ўлдирардим.
-Қаҳрингиз қаттиқ экан.
-Менинг эмас, ҳаётнинг қаҳри қаттиқ. Ўлмасанг, ҳали кўрасан.
-Адангиз йўқмилар?-Қамариддин унга қараб қўйди-ю жавоб бермади.Унинг ҳолатини сезмаган буфетчи яна саволга тутди:- Ташлаб кетганмилар?
-Менинг адам сеникига ўхшаган подлец эмас. Адам Афғонда ўлганлар.
-Барибир отасиз яшаш қийин. Отаси борларга мен ҳавас қиламан.
-Мен эсам нафратланаман,-Қамариддин шундай деб ён томонига ўгирилиб тупурди.
-Нега нафратланасиз?-деб ажабланди буфетчи.
-Негалигини ўзим биламан, сенинг ишинг бўлмасин.
Буфетчи яна савол бермоқчи бўлганда хушхол кайфиятдаги Ғайрат яқинлашди-да: “акагинам!” деб Қамариддинни қучоқлади. Қамариддинга унинг бу қилиғи ёқмадими ё оғзидан келаётган бадбўйдан кўнгли айнидими, уни нари итарди. Пиёлани бўшатди-да, “бунга ҳам қуй”, деб буфетчига узатди. Буфетчи одати бўйича атрофга қўрқоқ мусича каби хавотир билан қараб олгач, буйруқни бажарди. Ғайрат Қамариддинга ўхшаб хўплаб, майдалаб ўтирмади, бир кўтаришда пиёлани бўшатди-да, лабини кафти билан артди.
-Акагинам! Мен унақа тренерларнинг юзтасини қалампирга ўхшатиб битта ипга тизиб қўяман. У ҳали Ғайратнинг кимлигини билмабди.
-Бўлдими? Шу гапни эллик минг марта айтдинг. Мияни ачитиб юбординг-ку?-деди Қамариддин уни жеркиб.- Болларни чақир. Сув бўйида ўтирамиз.-Ғайрат буйруқни адо этиш мақсадида нари кетгач, Қамариддин буфетчига қаради:-Беш юлдузли “кола”нгдан биттасини ўра.  Шкалатингнинг тузукроғидан ол.
Буфетчи буйруқни адо этиш билан машғул бўлаётган онда Қамариддин худди арзимас бир нарса ёдига тушиб қолгандай сўради:
-Шавкат оғайнинг кўринмай қолдими?
Пештахта остига эгилиб олган буфетчи бошини кўтариб унга савол назари билан қаради:
-Эшитмадингизми?-деди сирли оҳангда.
-Нимани?-деди Қамариддин талмовсирагандай бўлиб.
-Анави куни битта хотин билан қизни уйида ўлдириб кетишган экан-ку?
-Нима бўпти? Шавкат ўлдирибдими?
-Йў-ўқ, ўша сўтак одам ўлдира оларканми! Ўлдирилган хотин унинг онаси, қиз опаси экан. Ўзи ўша кундан бери ерда ҳам, осмонда ҳам йўқмиш.
Қамариддин бу мудҳиш воқеа хабаридан таъсирлангандай жим қолди. Рақсга тушаётганлар томонга тикилди. Йигитлар орасида танишларни кўриб, буфетчига юзланди.
-Ошналари нима дейишяпти?
-Уларми?-Буфетчи йигитлар тўдаси томон имо қилди.-Улар бир нима деёлмайди.
-Она-болани ўлдириб кетишибди, дедингми? Шавкат деган ўғли ҳам бор эканми? Ким экан ўша бола?-деди Қамариддин қувлик билан. Буфетчи унинг алжиган одам каби гапиришидан таажубланди. Тагдор гапга тушунмади.
-Ўзимизнинг Шавкат-да?-деди ажабланганини яширмай.
-Ўзингнинг Шавкатинг ким? Мен танимайман. Бу ерга ҳар куни юзта Шавкат келиб кетади, тўғрими?
-Тўғри-ю, лекин...
-Менга қара, овсар, сен эртага эрталаб ишга келишингдан олдин гўшт бозорга бор.
-Нега?
-Тилнинг баҳоси қанча экан, билиб келасан.
Қамариддин шундай деб буфетчи ўраб қўйган “беш юлдузли “кола”ни олди-да, “сал туриб қайтаман”, деб нари кетди. У соҳил бўйида ўтириб хордиқ чиқармоқчи эди. Айрим одамлар дам олишнинг шу йўлини маъқул кўрадилар. Пуллари  етса коньяк, етмаса ароқ, жуда камлик қилса мусалласми ё пивоми олиб нафсларини қондирмоқчи бўладилар. Болаларининг ризқини қияётганларини ўйламайдилар. Қамариддининг оиласи йўқ, фарзанднинг ризқига хиёнат қилиш гуноҳидан холи. Аммо кўп қатори у ҳам айни дамда роҳат бераётган ичимликнинг мукофоти қиёматда заққум дарахтининг заҳар мевасини еб, чанқаган чоғи ташналигини қондириш учун  қайноқ сув ичиш азоби эканини ўйламайди. Ақлли одамлар “шайтоннинг пешоби” деб рад этувчи бу ичимликнинг халқумдан ўтган ҳар бир хўплами ўша  муқаррар азоб сари қўйилган катта қадам эканини Қамариддинга биров тушунтирмаган бўлса не бадбахтликдир?


                           

 
Кейинги »